Nawigacja

Aktualności

Miejsca Pamięci o Kresach na terenie Ziemi Lubuskiej

Wielu mieszkańców województwa lubuskiego, których przodkowie pojawili się na tym terenie po 1945 roku, ma kresowe korzenie. Wyjazd do nieznanego sobie miejsca często poprzedzony był tragicznymi wydarzeniami, takimi jak deportacje, terror NKWD czy zbrodnie popełnione przez ukraińskich nacjonalistów. Stąd nadal w wielu miejscowościach Ziemi Lubuskiej pielęgnowana jest pamięć o dziedzictwie Kresów oraz tragedii ich mieszkańców, zapoczątkowanej agresją sowiecką 17 września 1939 roku.

Wyjątkowym miejscem pamięci o Kresach jest Skwer Kresowy w Zielonej Górze-Łężycy położony przy kościele pw. Matki Boskiej Fatimskiej. Od 2009 r. znajduje się na jego terenie pomnik poświęcony Polakom pomordowanym przez ukraińskich nacjonalistów. Za jego powstanie odpowiedzialny był Komitet Budowy w Łężycy Pomnika Upamiętniającego Ofiary Ludobójstwa Dokonanego na Kresach Wschodnich II Rzeczypospolitej Polskiej na czele którego stanął Czesław Laska. Na samym początku składał się on z czterech kamiennych płyt, na których były m.in. nazwiska ofiar mieszkańców Gniłowodów i okolic (dawny powiat podhajecki - województwo tarnopolskie). Byli to członkowie rodzin, którzy po 1945 r. przybyli do wtedy jeszcze podzielonogórskiej Łężycy. Z czasem teren wokół pomnika został uporządkowany i doszły kolejne płyty. Pojawił się również wagon kolejowy przypominający o tułaczce mieszkańców Kresów. W 2018 r., na kolejnej płycie, pojawiła się tablica upamiętniająca Węgrów, którzy pomagali Polakom w walce z oddziałami ukraińskich nacjonalistów. Przed monumentem ułożony jest z kostki brukowej kontur przedwojennej granicy Polski wraz z tabliczkami z nazwami największych miast. Od kilku już lat Skwer Katyński jest jednym z najważniejszych miejsc spotkań żyjących jeszcze kresowian oraz ich potomków w południowej części województwa lubuskiego. Przy organizowanych tam uroczystościach, na zaproszenie organizatorów, udział bierze zawsze przedstawiciel poznańskiego oddziału Instytutu Pamięci Narodowej.

 

 

W Nowej Soli przed kościołem św. Józefa Rzemieślnika znajduje się pomnik ofiar ludobójstwa dokonanego przez nacjonalistów ukraińskich w latach 1939-1947, odsłonięty w 2013 roku.

 

W Żarach znajduje się kilka miejsc, które upamiętniają Kresy oraz tragiczne losy Polaków z tamtych terenów. Wśród nich są te przypominające o ludobójstwie dokonanym przez ukraińskich nacjonalistów. Ich inicjatorami były lokalne stowarzyszenia, które kultywują pamięć o dziedzictwie Kresów, takie jak: Kresowe Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze im. Orląt Lwowskich, Stowarzyszenie Upamiętnienia Ofiar Zbrodni Ukraińskich Nacjonalistów czy Towarzystwo Miłośników Lwowa i Kresów Południowo-Wschodnich.

O tragedii Polaków na terenach południowo-wschodnich II RP przypomina m.in. Pomnik Polskich Ofiar Ukraińskiego Ludobójstwa 1939-1947. Jest on częścią Pomnika Żołnierza Polskiego z Kresów i znajduje się przy kościele parafialnym pw. św. Józefa.

 

 

Kolejnym upamiętnieniem jest tablica pamięci pomordowanych oraz dąb posadzony ku czci Zygmunta Jana Rumla – przedstawiciela ruchu ludowego i żołnierza kampanii wojennej z 1939 r. oraz uczestnika konspiracji w szeregach Batalionów Chłopskich. Ten świetnie zapowiadający się poeta został zamordowany w lipcu 1943 r. przez ukraińskich nacjonalistów podczas misji, która miała polegać na prowadzeniu rozmów z lokalnymi strukturami Ukraińskiej Powstańczej Armii (UPA). Tablica wraz z dębem od 2013 r. znajduje się w Alei Pamięci Narodowej przy ul. Szymanowskiego.

 

 

Na ul. Podwale zlokalizowana jest tablica przypominająca natomiast bohaterskich Ukraińców, którzy ryzykując życiem swoim oraz najbliższych, postanowili pomagać osobom zagrożonym represjami ze strony ukraińskich nacjonalistów, czyli Polakom, Żydom, Ormianom, Węgrom, Czechom, Słowakom oraz Cyganom. Tablica ta została odsłonięta w 2015 r.

 

 

W 2016 r. poświęcono natomiast „Krzyż Wołyński” na cmentarzu komunalnym w Żarach. Od tego momentu jest to główne miejsce obchodów rocznicy tzw. „krwawej niedzieli” z 11 lipca 1943 r. na Wołyniu.

 

 

Opracował: Krzysztof Mazur, Instytut Pamięci Narodowej Oddział w Poznaniu – Punkt Zamiejscowy w Zielonej Górze

 

do góry