Instytut Pamięci Narodowej w Poznaniu

Inspiracją do organizacji Kongresu był raport „Edukacja dla pamięci”. Jego wyniki podsumował prezes Instytutu Pamięci Narodowej dr Karol Nawrocki, podkreślając:

Dla 86% uczniów to internet i gry są głównym źródłem poznawania historii, do tego przyznaje się też ok. 90% nauczycieli.

Wyniki raportu, w tym konieczność dotarcia do szerokiego grona obojętnej wobec przeszłości młodzieży, stanowiły duże wyzwanie dla organizatorów Kongresu. Zgodnie z jego hasłem przewodnim – „Historia mówi przez pokolenia” – staraliśmy się tak przygotować poszczególne atrakcje, aby trafiły w gusta zarówno młodszych, jak i starszych odbiorców, a do tego wykorzystać zdobycze najnowszej techniki.

Stanęliśmy w XXI w. przed konkretnym zadaniem. Mamy obowiązek wiedzieć, jak wygląda struktura pamięci, żeby móc wiedzieć, jak w niej oddziaływać 

– mówił dr Karol Nawrocki podczas panelu edukacyjnego „Edukacja dla pamięci”.

Poznański oddział IPN włączył się w wydarzenia organizowane podczas Kongresu Pamięci Narodowej. PGE Narodowy odwiedzili uczniowie i młodzież z następujących szkół i stowarzyszeń: II Liceum Ogólnokształcące w Koninie, Stowarzyszenie Forum Pamięci Niegosławice, Szkoła Podstawowa w Gościeszowicach, Szkoła Podstawowa im. Jana Pawła II w Przecławiu, Zespół Szkolno-Przedszkolny im. Jana Brzechwy w Dopiewie, Szkoła Podstawowa nr 56 w Poznaniu, Niepubliczna Szkoła Podstawowa im. rotmistrza W. Pileckiego w Sowinie Błotnej, Publiczna Szkoła Podstawowa im. Twórców Ludowych w Kuczkowie, Szkoła Podstawowa i Branżowa Szkoła I Stopnia w Pleszewie, Stowarzyszenie „Edukacja i Młodzież”, Zespół Szkół Publicznych nr 2 w Pleszewie, szkoły podstawowe i Zespół Szkół Ogólnokształcących i Zawodowych z gminy Trzemeszno. W sobotę 15 kwietnia  2023 r. dodatkowo na Kongres przyjechali przedstawiciele stowarzyszeń i organizacji kombatanckich.

• Pracownicy Oddziałowego Biura Badań Historycznych wzięli udział w debatach historycznych. Panel „Polityka pamięci i polityka historyczna – doświadczenie krajów Europy Środkowo-Wschodniej okiem historyków” prowadził prof. UAM dr hab. Konrad Białecki. Na temat wpływu historii i polityki pamięci na współczesny świat rozmawiali wybitni historycy: prof. Hans-Jürgen Bömelburg (Justus-Liebig-Universität Gießen), prof. Jan Draus (Uniwersytet Rzeszowski), prof. Andrzej Nowak (UJ), prof. Wojciech Roszkowski (UKSW). Naukowcy przeanalizowali też sposób prowadzenia polityki historycznej przez rządy Polski, Niemiec i Rosji. W dyskusji „O Pamięć Naszą i Waszą. Groby i miejsca pamięci weteranów walk o niepodległość Polski w kraju i za granicą” wzięli udział: Dirk Verbeke – belgijski aktywista, zaangażowany na rzecz upamiętniania polskich żołnierzy z 1 Dywizji Pancernej gen. Maczka, dr Adam Pleskaczyński – pracownik Oddziałowego Biura Badań Historycznych IPN w Poznaniu, Remigiusz Stefani – społecznik zaangażowany w dbanie o groby powstańców warszawskich oraz Michał Mazurek – Konsul Generalny Rzeczypospolitej Polskiej w Manchesterze. Rozmowa stała się pretekstem do spojrzenia na historię Polski w szerszym ujęciu i zastanowienia się czy istnieje jeszcze pamięć o Polakach jako bohaterach walki o wolność wszystkich narodów.
• Edukatorzy z Oddziałowego Biura Edukacji Narodowej i pracownik Oddziałowego Biura Lustracyjnego zaangażowani byli w „Edukacyjną Podróż Historyczną”, która przez cały czas Kongresu była oblegana przez dzieci i młodzież. W części „Walka o Niepodległość i Granice”, gdzie pracowali wraz z koleżankami i kolegami z oddziałów IPN w Katowicach i Białymstoku, prezentowali Powstanie Wielkopolskie i 17 Pułk Ułanów Wielkopolskich.  W dziale „II Rzeczypospolitej” przybliżali zwiedzającym posłankę Zofię Sokolnicką oraz „Pogromców Enigmy”: Mariana Rejewskiego, Jerzego Różyckiego oraz Henryka Zygalskiego. Ostatnim polem działalności był okres II wojny światowej, gdzie zapraszali chętnych do samodzielnego namalowania znaku Polski Walczącej i poznania jego historii.
• W kategorii „Monografie” do „Sygnetów Wydawnictwa IPN” nominowana była książka prof. Krzysztofa Brzechczyna „Umysł solidarnościowy. Geneza i ewolucja myśli społeczno-politycznej „Solidarności” w latach 1980–1989”. „Sygnet Wydawnictwa IPN” w kategorii „Monografie” zdobyła publikacja „Defensor Ecclesiae. Arcybiskup Antoni Baraniak (1904–1977). Salezjańskie koleje życia i posługi metropolity poznańskiego” autorstwa ks. dr. Jarosława Wąsowicza.
• W gronie laureatów pierwszej edycji ogólnopolskiej Olimpiady Gier Planszowych znaleźli się reprezentanci naszego regionu. Wszyscy zdobyli brązowe medale w swoich grach: „Bitwa Warszawska” Jakub Jąder, I Liceum Ogólnokształcące im. Oskara Kolberga w Kościanie; „ORP Orzeł” Alan Kurzawa, SMS Szkoła Podstawowa nr 69 im. Jarogniewa Drwęskiego w Poznaniu; „ZnajZnak” Pola Hofman, Amelia Wojtecka, V Liceum Ogólnokształcące w Poznaniu.