English version
Corocznie 27 września oddajemy hołd twórcom i uczestnikom Polskiego Państwa Podziemnego. To patriotyczne zobowiązanie pamiętania pozwala na utrwalanie wiedzy o fenomenie konspiracyjnych struktur, a w tym podkreślenie, że także Wielkopolanie mieli swój ważny udział w ich tworzeniu. To okazja na wyrażenie szacunku i wdzięczności za ich ofiarną służbę Ojczyźnie.
W tym roku podczas uroczystości zorganizowanych przez Światowy Związek Żołnierzy AK Okręg Wielkopolska i Marszałka Województwa Wielkopolskiego wspominany był płk Jan Górski, zmarły w 2022 r. prezes Zarządu Okręgu Wielkopolska Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej. Głos zabrał Marszałek Województwa Wielkopolskiego Marek Woźniak i Teresa Masłowska, reprezentująca Wojewodę Wielkopolskiego pełnomocnik do spraw współpracy ze środowiskami kombatanckimi. W wydarzeniu uczestniczyła rodzina płk. Górskiego.
Instytut Pamięci Narodowej reprezentował na uroczystości dr hab. Rafał Reczek dyrektor oddziału IPN w Poznaniu.
27 września 1939 roku w oblężonej przez Niemców Warszawie gen. Michał Tokarzewski-Karaszewicz utworzył wraz z grupą oficerów WP Służbę Zwycięstwu Polski – konspiracyjną organizację wojskową, mającą kontynuować walkę przeciwko obu okupantom.
Generał Tokarzewski-Karaszewicz miał już koncepcję dalszej walki – w konspiracji. Za wzór przyjął Polską Organizację Wojskową z czasów I wojny światowej. Chciał jednak, żeby wszystko odbyło się formalnie i zgodnie z prawem, tak by zachować ciągłość instytucji państwa. Dlatego 26 września poinformował o swoim pomyśle gen. Rómmla. Wspominał po latach:
– Przed powzięciem jeszcze decyzji generała, czy zaproponować Niemcom kapitulację, zameldowałem się u niego. Zaproponowałem, aby przekazał mi pełnomocnictwo Rządu i Naczelnego Wodza, jakie posiadał, rozciągając je na cały obszar naszego Państwa. Oświadczyłem gotowość podjęcia się odpowiedzialności za zorganizowanie zbrojnego oporu przeciw okupantom i gotowość moralną oraz fizyczną kraju wszczęcia otwartej walki, gdy na to pozwoli położenie wojenne.
4 grudnia 1939 roku premier rządu RP na uchodźstwie gen. Władysław Sikorski powołał Związek Walki Zbrojnej. 14 lutego 1942 roku gen. Sikorski przekształcił ZWZ w Armię Krajową.
Najważniejszym celem AK było prowadzenie walki z Niemcami oraz przygotowywanie kadr i sformowanie jednostek wojskowych w celu wywołania powstania przeciw okupantowi. Tajne struktury podporządkowane rządowi emigracyjnemu nazywano po wojnie Polskim Państwem Podziemnym. Drugiego takiego państwa nie było w całej Europie.
W 1998 r. Sejm RP ustanowił 27 września – rocznicę utworzenia Służby Zwycięstwu Polski – Dniem Polskiego Państwa Podziemnego.
