9 października 2023 r. w Sali Herbowej Wielkopolskiego Urzędu Wojewódzkiego w Poznaniu zastępca prezesa Instytutu Pamięci Narodowej prof. Krzysztof Szwagrzyk wręczył w imieniu Prezydenta RP Krzyże Wolności i Solidarności przyznane m.in. za zasługi w działalności na rzecz niepodległości i suwerenności Polski w latach 1956–1989. Dodatkowo dwóm osobom zostały pośmiertnie przyznane Krzyże Kawalerskie Orderu Odrodzenia Polski za wybitne zasługi w działalności na rzecz przemian demokratycznych w Polsce.
Zastępca prezesa IPN prof. Krzysztof Szwagrzyk, wymieniając różne struktury oporu, w których działali odznaczeni, podkreślił, że dziś otrzymane Krzyże Kawalerskie Orderu Odrodzenia Polski i Krzyże Wolności i Solidarności są podziękowaniem państwa polskiego za ich zasługi:
Za walkę sprzed lat, za to, że w tamtym bardzo trudnym czasie, w latach 50., 70. i 80., podjęli Państwo z narażeniem życia walkę z systemem komunistycznym. Walkę, za którą groziły konsekwencje, a Państwo tę walkę podjęli i kontynuowali.
Teresa Masłowska, pełnomocnik do Spraw Współpracy ze Środowiskami Kombatanckimi, przeczytała list Wojewody Wielkopolskiego Michała Zielińskiego, w którym obok gratulacji i wdzięczności za poświęcenie w obronie godności, praw i wolności Polaków, padły słowa:
Komunistyczne władze niczego nie oddawały dobrowolnie. To Państwo zostali zwycięzcami i Wam zawdzięczamy wolny kraj.
Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski odznaczeni zostali:
- Bolesław Józef Andrzejewski – pośmiertnie
- Marek Stefan Więckowski – pośmiertnie
Krzyżem Wolności i Solidarności odznaczeni zostali:
- Edward Antosiewicz
- Tadeusz Gościk
- Franciszek Jan Gwardzik
- Robert Paweł Kamiński
- Stanisław Henryk Mączkowski
- Maciej Mielęcki
- Jarosław Czesław Należyty
- Edward Pohl
- Waldemar Sroczyński
- Piotr Szych
Pośmiertnie:
- Bolesław Józef Andrzejewski
- Zbigniew Baczewski
- Marianna Baranowska
- Jarosław Kazimierz Krzywiak
- Marek Stefan Więckowski
Krzyż Wolności i Solidarności jest znakiem wdzięczności państwa polskiego dla osób, które swymi zmaganiami z systemem komunistycznym w latach 1956–1989 przyczyniły się do odzyskania przez Polskę niepodległości po półwieczu zniewolenia i zależności od Związku Sowieckiego.
Nie występowali wprawdzie z bronią w ręku, wyróżniani są jednak odznaczeniem nawiązującym do Krzyża Niepodległości, ustanowionego w II Rzeczypospolitej dla zasłużonych w walce o suwerenny byt naszej Ojczyzny, zwieńczonej zwycięstwem w 1918 roku.
Krzyż Wolności i Solidarności honoruje osoby, które dołączyły do bohaterów z początku wieku, tworząc kolejne ogniwo w łańcuchu pokoleń Niepodległej.
Damy i Kawalerowie Krzyża Wolności i Solidarności walczyli z systemem komunistycznym, który czynił wszystko, aby odebrać narodowi wartości tworzące nazwę odznaczenia: „krzyż” – to ponad tysiąc lat obecności chrześcijaństwa i współtworzenia cywilizacji łacińskiej, „wolność” – istotę polskości i „solidarność” – doświadczenie wspólnoty zrodzonej w sierpniu 1980 roku.
Sprzeciwiając się komunizmowi, wybierali męstwo. „Podstawowym warunkiem człowieka ku zdobywaniu prawdy, a tym samym ku likwidowaniu zła, którym jest kłamstwo, będzie zdobycie cnoty męstwa. Cnota męstwa jest przezwyciężeniem ludzkiej słabości, zwłaszcza lęku i strachu” – mówił ks. Jerzy Popiełuszko.
Instytut Pamięci Narodowej wypełnia zaszczytne zadanie składania wniosków, na podstawie których Prezydent Rzeczypospolitej przyznaje Krzyż Wolności i Solidarności. Pamięć narodu o ludziach oddanych sprawie wolności i solidarności oraz nasza wierność tym wartościom są jednym z fundamentów niepodległości.