English version
18 października 2023 r. gościliśmy w progach Przystanku Historia w Poznaniu ponad osiemdziesięciu uczestników konferencji edukacyjnej „Zapal znicz pamięci – zbrodnie niemieckie z okresu II wojny światowej w edukacji historycznej”. Stanowiła ona preludium do zaplanowanej na 22 października 2023 r. akcji medialno-edukacyjnej „Zapal znicz pamięci”. Uczestnikami spotkania byli m.in. wielkopolscy nauczyciele, metodycy z regionalnych ośrodków doskonalenia nauczycieli, dyrektorzy oraz pracownicy muzeów oraz przedstawiciele rodzin ofiar niemieckich zbrodni, skupieni w Stowarzyszeniu Rodzin Polskich Ofiar Obozów Koncentracyjnych.
Konferencja miała na celu przybliżenie tematyki stanowiącej wiodący motyw piętnastej edycji akcji, która organizowana jest przez piony edukacyjne IPN w Poznaniu, Gdańsku, Bydgoszczy, Łodzi i Katowicach, a także Radio Poznań oraz rozgłośnie lokalne Polskiego Radia. Celem konferencji było również podzielenie się z uczestnikami dorobkiem edukacyjnym IPN w zakresie edukacji historycznej dotyczącej II wojny światowej oraz przedstawienie metodyki pracy wielkopolskich nauczycieli, doświadczonych na polu edukacji w zakresie martyrologii.
Gości powitała Marta Szczesiak-Ślusarek z IPN w Oddział w Poznaniu, organizatorka konferencji oraz koordynatorka akcji „Zapal znicz pamięci”. Przedstawiła założenia akcji, jej rozwój na przestrzeni lat oraz dorobek o charakterze edukacyjnym, badawczym i memoratywnym, który udało się zrealizować w związku z jej prowadzeniem. Dyrektor poznańskiego Oddziału IPN dr hab. Rafał Reczek dokonał otwarcia konferencji i przypomniał o początkach akcji „Zapal znicz pamięci” w ówczesnym Radiu Merkury. Gość specjalny, Wielkopolski Kurator Oświaty Robert Gaweł zaznaczył w swoim wystąpieniu wagę budowania i wzmacniania świadomości historycznej wśród młodych pokoleń.
Konferencji towarzyszyła premiera wystawy elementarnej „Niemiecka operacja «Tannenberg» w Polsce” przygotowanej przez pracownika IPN w Poznaniu Tomasza Cieślaka, który wprowadził zebranych w jej tematykę, przedstawiając wspólnotę losów mieszkańców ziem polskich włączonych do III Rzeszy Niemieckiej. Wystawa jest już dostępna do pobrania w plikach pdf na stronie ipn.gov.pl.
Dużą wartością konferencji był udział historyków z Gdańska, Bydgoszczy, Łodzi i Katowic, którzy przedstawili regionalną specyfikę dotyczącą eliminacji polskich elit i formy przedstawiania tych zbrodni oraz prowadzone nadal przez IPN badania i poszukiwania.
Dr Izabela Mazanowska z delegatury IPN w Bydgoszczy omówiła zbrodnię pomorską 1939 r. i przypomniała zebranym o ustanowieniu Narodowego Dnia Pamięci Ofiar Zbrodni Pomorskiej 1939 r. na dzień 2 października. Nauczycielom przekazane zostały teki edukacyjne ze scenariuszami lekcji na ten temat.
Bartosz Januszewski z IPN w Gdańsku przybliżył temat golgoty pomorskiego nauczycielstwa, przedstawiając straty osobowe tej grupy zawodowej podczas II wojny światowej. Prezentowane zdjęcia sprzed egzekucji oraz sylwetki konkretnych nauczycieli wzbudziły zainteresowanie, ale i duże poruszenie.
Historyk z katowickiego oddziału IPN Adam Kurus wprowadził zebranych w tematykę wydarzeń z grudnia 1939 r. w Częstochowie, gdzie w pacyfikacji miasta przez niemieckich okupantów zginęło co najmniej 671 osób. Charakter tej zbrodni (zabijanie również kobiet i dzieci) udokumentowany w bogatej ikonografii wykonanej przez niemieckich zbrodniarzy zainteresował zebranych. Fakt, że wydarzenia nie są znane szerzej mieszkańcom Częstochowy do dzisiaj, wzmocnił przekaz podczas konferencji.
Historycy IPN w Łodzi Artur Ossowki oraz Magdalena Zapolska-Downar przybliżyli tematykę dotyczącą „Akcji Inteligencja” realizowanej przez Niemców na terenie Łodzi i ziemi łódzkiej. Zaprezentowane zostały również projekty edukacyjne realizowane przez IPN w Łodzi.
Tematy powyższych wystąpień zostały też opisane w folderze promującym tegoroczna edycję akcji „Zapal znicz pamięci”.
Podczas drugiej części konferencji wystąpiła nauczycielka historii i wicedyrektor Zespołu Szkół w Dopiewie Małgorzata Rogal-Dropińska. W oparciu o własne doświadczenia przybliżyła temat „Jak rozmawiać o martyrologii z dziećmi. Metodyka pracy”. Przedstawiła ona propozycje nowoczesnych metod aktywizujących uczniów oraz efekty działań projektowych realizowanych z młodzieżą na temat związany z wydarzeniami w Lasach Palędzie-Dąbrówka w okresie II wojny światowej.
Panel edukacyjny zamykało wystąpienie Tomasza Woźniaka, dyrektora Zespołu Szkół nr 8 w Poznaniu, który od piętnastu lat włącza się z kolejnymi pokoleniami uczniów w akcję „Zapal znicz pamięci”. Ukazał on wszechstronne aspekty jej realizacji i wykorzystanie jej idei na wielu polach dydaktycznych i wychowawczych. Podzielił się z nauczycielami pomysłami na włączanie tematyki historycznej do codziennej działalności w ramach szkoły.
Konferencję zakończyła dyskusja z udziałem zebranych gości oraz podsumowanie przez prowadzącą i zaproszenie do promowania w akcji i aktywnego w niej udziału. Uczestnicy wyrazili chęć organizowania podobnych wydarzeń i dużą wartość poznawczą tego wydarzenia. Wszyscy otrzymali materiały dydaktyczne i promocyjne.
Marta Szczesiak-Ślusarek