English version
Kontynuując zwycięski marsz przez tereny północnej Francji, 6 września 1944 roku 1 Dywizja Pancerna dowodzona przez generała Stanisława Maczka wyzwoliła Steenvoorde, ostatnie miasto na terenie Francji, znajdujące się tuż przy granicy z Belgią. W osiemdziesiątą rocznicę tego wydarzenia miejscowe władze zorganizowały niezwykle rozbudowane, trwające dwa dni, obchody. Wzięli w nich udział przedstawiciele miejscowej społeczności, na czele z merem (a od niedawna parlamentarzystą) Jean-Pierre Bataille, delegacja z zaprzyjaźnionego polskiego miasta Zbąszyń z burmistrzem Tomaszem Kurasińskim, reprezentująca władze regionu Hauts-de-France, odpowiedzialna za wydział polityki pamięci historycznej Mady Dorchies, grupy rekonstrukcyjne z Francji i Belgii, z miejscowości, które również zostały wyzwolone przez 1 Dywizję Pancerną. Instytut Pamięci Narodowej na obchodach reprezentował naczelnik poznańskiego Oddziałowego Biura Badań Historycznych IPN prof. UAM dr hab. Konrad Białecki.
W trakcie uroczystości złożono kwiaty pod znajdującą się w parku im. gen. Stanisława Maczka pamiątkową stelą upamiętniającą żołnierzy 1 Dywizji Pancernej. Następnie odsłonięto 4 tablice informacyjne, poświęcone prezentacji kolei życia i dokonań Generała i jego żołnierzy oraz walkom Polaków na frontach II wojny światowej. Wspomniane tablice zostały przygotowane wspólnie przez: OBBH IPN w Poznaniu, miasto Zbąszyń oraz Fundację TRES. Ich dodatkową zaletą jest kod QR, który odsyła do francuskojęzycznej wersji wystawy o generale Maczku przygotowanej przez OBEN Katowice.
Kolejnym punktem obchodów było uroczyste otwarcie w budynku Mediateki (swego rodzaju Domu Kultury, będącego miejscem spotkań mieszkańców na niwie kulturalno-edukacyjnej) w Steenvoorde francuskojęzycznej wersji przygotowanej przez Instytut Pamięci Narodowej wystawy „Szlaki nadziei. Odyseja wolności”. Otwierając ekspozycję, naczelnik Konrad Białecki zapoznał zebranych z misją Instytutu oraz z historią powstania wystawy, a także z jej dotychczasową wędrówką po pięciu kontynentach. Podkreślił przy tym, jak wielką wagę IPN przywiązuje do krzewienia wiedzy o polskich bohaterach II wojny światowej poza granicami naszego kraju. Krótko omówił też szlaki, którymi podążali Polacy w latach 1939–1945 Wyraził też radość z licznej obecności przybyłych oraz z wielu deklaracji nauczycieli, którzy zapewniali, że pojawią się w najbliższych dniach w Mediatece wraz ze swymi uczniami, aby również im przybliżyć wyjątkowe losy polskich żołnierzy i cywilów podczas II wojny światowej. Następnie głos zabrał mer Steenvoorde Jean-Pierre Bataille, który złożył na ręce przedstawiciela IPN podziękowania dla Instytutu, podkreślając jak ważne dla lokalnej społeczności jest to, że ekspozycja została na francuskiej ziemi zaprezentowana po raz pierwszy w jego rodzinnym mieście. Zapewnił też, że pomoże w jej propagowaniu w innych miastach północnej Francji. Podobne zapewnienie złożyła Mandy Dorchies. Następnie naczelnik Konrad Białecki oprowadził mera i towarzyszących mu radnych po wystawie, odpowiadając przy tym na liczne pytania, dotyczące skomplikowanych losów polskich żołnierzy i ludności cywilnej w latach 1939–1945. Wystawa pozostanie w Steenvoorde do 20 września, następnie będzie prezentowana w innych miastach północnej Francji (jej kolejnym przystankiem będzie Lens). Pod koniec roku przewiduje się jej otwarcie w Paryżu.
Wśród innych wydarzeń w ramach obchodów wyzwolenia miasta przez żołnierzy 1 Dywizji Pancernej w sposób szczególny należy wymienić: defiladę mieszkańców miasta, której towarzyszył pokaz wojskowych pojazdów zabytkowych, których pasażerami byli członkowie grup rekonstrukcyjnych z Francji i Belgii. W miejscu zakończenia uroczystego pochodu na stadionie miejskim wylądowali spadochroniarze z flagami Polski i Francji. Inną niewątpliwą atrakcją był zaprezentowany na frontonach kamienic znajdujących się przy miejskim rynku 8 minutowy, prezentowany w zapętleniu, niezwykle profesjonalnie przygotowany mapping, opowiadający o dziejach miasta w trakcie II wojny światowej, w tym również o momencie wyzwolenia Steenvoorde przez Polaków. W mieście odbywał się także targ polskich wyrobów spożywczych i rękodzieła, a drugi dzień obchodów (7 września) zakończył bal, w trakcie którego polskie i francuskie utwory grała orkiestra pod batutą Dereka Bardzińskiego.
Flandria, zarówno jej część belgijska, jak i francuska (w której znajduje się Steenvoorde) słynie z wyrobu wysokiej jakości piwa. Na 80 rocznicę wyzwolenia miasta położony nieopodal browar przygotował limitowaną serię piwa „Maczek”, dystrybuowaną tylko w dniach świętowania wyparcia Niemców w 1944 roku.
Miasto było udekorowane flagami Polski i Francji, a w wielu sklepowych witrynach (a nawet na drzwiach wejściowych do merostwa) pojawiły się barwne rysunki nawiązujące do wyzwolenia miasta przez żołnierzy 1 Dywizji Pancernej. Ich autorką jest miejscowa artystka Sylvie Verhille.
Całość obchodów stanowiła niezwykły przykład z jednej strony pamięci o polskich bohaterach sprzed lat, z drugiej chęci rozwijania bliższych relacji ze współczesną Polską i jej instytucjami. Dla wielu potomków polskich emigrantów była to też okazja, aby wyrazić dumę ze swoich polskich korzeni. Niektórzy z nich zadeklarowali w rozmowie z naczelnikiem OBBH w Poznaniu, że przekażą skany pamiątek po swoich rodzicach i dziadkach, żołnierzach armii polskiej we Francji w 1940 roku lub uczestnikach francuskiego ruchu oporu, do archiwum Instytutu Pamięci Narodowej.
Tekst: Konrad Białecki