Pod honorowym patronatem Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej dr. Karola Nawrockiego odbył się w Pile Kongres Arcybiskupa Baraniaka. Organizatorami wydarzenia byli: Inspektoria pw. św. Wojciecha w Pile, Instytut Pamięci Narodowej Oddział w Poznaniu, Muzeum Żołnierzy Wyklętych i Więźniów Politycznych PRL w Warszawie, Stowarzyszenie Pilscy Patrioci. Partnerzy kongresu: Stowarzyszenie Archiwistów Kościelnych, Salezjańskie Stowarzyszenie Wychowania Młodzieży.
W wydarzeniu udział wzięli: Arcybiskup Poznański Stanisław Gądecki, biskup pomocniczy Diecezji Koszalińsko-Kołobrzeskiej Krzysztof Zadarko oraz Jan Józef Kasprzyk, doradca Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej. Po przemówieniach zaproszonych gości odbyły się sesje tematyczne przybliżające działalność i spuściznę duchową abp. Antoniego Baraniaka. Obrady podsumowała promocja najnowszego albumu wydanego przez IPN: „Arcybiskup Antoni Baraniak 1904–1977”. Na zakończenie w kościele pw. Świętej Rodziny odbyła się msza święta w intencji abp. Baraniaka.
W lipcu 2023 r. Sejm Rzeczpospolitej Polskiej podjął uchwałę o ustanowieniu Arcybiskupa Antoniego Baraniaka patronem roku 2024, podobną inicjatywę poparł Sejmik Województwa Wielkopolskiego. W ostatnich latach odkrywamy na nowo duchowe świadectwo heroicznego poświęcenia się metropolity poznańskiego w służbie Kościołowi. Należał do grona niezłomnych duchownych, którzy w okresie komunistycznym doświadczyli prześladowania za wiarę. W latach 1953–1955 bp Antoni Baraniak był przez władze przetrzymywany i torturowany w więzieniu na ul. Rakowieckiej w Warszawie. Dzięki swojej postawie stał się wyjątkową postacią kościoła katolickiego w Polsce. Nie dał się złamać w czasie śledztwa, chociaż był torturowany fizycznie i psychicznie. Komuniści nie mogli przez to przeprowadzić zaplanowanego pokazowego procesu prymasa Wyszyńskiego, który miał mieć na celu doprowadzenie do podzielenia polskiego Kościoła i skompromitowania hierarchów.
Arcybiskup Baraniak po wyjściu z więzienia przez kolejne lata trwał wiernie przy Prymasie Tysiąclecia, stając się jego najbliższym współpracownikiem, powiernikiem najtrudniejszych spraw Kościoła i jednym z najważniejszych członków Episkopatu Polski. Jednocześnie do końca życia utrzymywał bardzo bliskie relacje ze zgromadzeniem salezjańskim, starając się – jako biskup – realizować charyzmat zgromadzenia, aby wychowywać młodych „na dobrych chrześcijan i prawych obywateli”. Troszczył się o katolickie wychowanie dzieci i młodzieży, mobilizował duchownych do większego zaangażowania się w grupy formacyjne działające przy parafiach, zwłaszcza ministranckie, zabiegał o powołania kapłańskie i zakonne. Przez cały okres posługi pasterskiej w Poznaniu, otaczał się zawsze rzeszą najmłodszych pokoleń, podkreślając konsekwentnie, że to właśnie w ich rękach leży przyszłość Kościoła i Polski.
Jego męczeńska droga staje się dziś coraz bardziej obecna w świadomości społecznej. Ustanowienie abp. Antoniego Baraniaka patronem roku 2024 jest sprzyjającą okazją do tego, aby jeszcze bardziej zapoznać się z jego duchową spuścizną i rolą, jako odegrał w historii Kościoła i Polski.
Program kongresu
- Przemówienie Jana Józefa Kasprzyka reprezentującego dr. Karola Nawrockiego Prezesa IPN
- Przemówienie abp. Stanisława Gądeckiego Metropolity Poznańskiego
- Przemówienie ks. Inspektora Tadeusza Itrycha SDB
- ks. dr hab. Jarosław Wąsowicz SDB Kongres Arcybiskupa Baraniaka w perspektywie uroczystości dedykowanych Niezłomnemu Pasterzowi Kościoła w 2024 r. – słowo wprowadzenia
Sesja główna godz. 9:30–11:30 Koleje życia Arcybiskupa Antoniego Baraniaka. Próba podsumowania dotychczasowych badań
- ks. dr hab. Jarosław Wąsowicz SDB Syn Wielkopolski. Lata dziecięctwa Arcybiskupa Antoniego Baraniaka i upamiętnianie jego postaci w rodzinnych stronach
- ks. prof. dr hab. Jan Pietrzykowski SDB Salezjański okres życia ks. Antoniego Baraniaka SDB
- ks. dr Marek Chmielewski SDB Święty Jan Bosko w publicystyce i kaznodziejstwie abp. Antoniego Baraniaka
- dr hab. Rafał Reczek Najważniejsze osiągnięcia duszpasterskie w archidiecezji poznańskiej
Sesje tematyczne w dwóch oddzielnych salach godz. 12:00–14:00
Wokół duchowej spuścizny abp. Antoniego Baraniaka
- dr hab. Elżbieta Wojcieszyk Troska arcybiskupa Antoniego Baraniaka o katolickie wychowanie dzieci i młodzieży w archidiecezji poznańskiej
- ks. dr Łukasz Pawłowski SDB Maryjny rys duchowości ks. Arcybiskupa Baraniaka
- ks. Wojciech Mueller Zaangażowanie arcybiskupa Baraniaka w promocję postaci świętych i błogosławionych oraz prowadzenie procesów kanonizacyjnych na terenie archidiecezji poznańskiej
Wokół działalności abp. Antoniego Baraniaka – perspektywa historyczna
- dr hab. Waldemar Handke Troska ks. Antoniego Baraniaka o polskich więźniów oflagów niemieckich w świetle korespondencji z bratem Ludwikiem Baraniakiem
- ks. dr hab. Dominik Zamiatała prof. UKSW Relacje Abp. Antoniego Baraniaka SDB z Konferencją Wyższych Przełożonych Zakonów Męskich
- ks. prof. dr hab. Andrzej Kopiczko Relacje Arcybiskupa Antoniego Baraniaka z diecezją warmińską
14:00–14:30 Promocja albumu IPN o abp. A. Baraniaku
- Kościół pw. Świętej Rodziny w Pile godz. 16:00 – msza św. dziękczynna za 45-lecie Inspektorii pw. św. Wojciecha w Pile i w intencji rozpoczęcia procesu beatyfikacyjnego abp. Antoniego Baraniaka SDB
- „Iskra” godz. 17:00 – projekcja filmu Jolanty Hajdasz Zapomniane Męczeństwo i spotkanie z reżyserką