English versionKim była Maria Kamińska? Co sprawiło, że pochodząca z niezwykle zamożnej rodziny, dobrze wykształcona dziewczyna wybrała komunizm? Czy jej życiorys wpisywał się w stereotyp „żydokomuny”? Jak przebiegała jej działalność w Komunistycznej Partii Polski, a już po wojnie w Polskiej Partii Robotniczej oraz aparacie bezpieczeństwa? Czy w PRL zrobiła ona karierę na miarę własnych ambicji i możliwości? W jakich okolicznościach Kamińska wystąpiła z Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej?
Na te i inne pytania odpowie w swoim wykładzie dr Marcin Jurek z Oddziałowego Biura Badań Historycznych IPN w Poznaniu.
Maria Eiger (1897-1983) pochodziła z niezwykle zamożnej rodziny zasymilowanych Żydów. Mimo wzrastania w luksusach oraz odebrania starannego wykształcenia na Uniwersytecie Warszawskim oraz w Berlinie, już w młodym wieku zaangażowała się ona w działalność komunistyczną. Marię cechowała bezkompromisowość oraz ideologiczna gorliwość, przez co całkowicie poświęciła się sprawom Komunistycznej Partii Polski. Osiągnęła tam zresztą znaczącą pozycję, jako jedna z zaledwie kilku kobiet, które kiedykolwiek zasiadały w kierowniczych gremiach KPP.
Maria Eiger swoją aktywność przypłaciła kilkukrotnymi aresztami oraz wyrokami więzienia. W 1936 r. skazano ją na 12 lat pozbawienia wolności, co stanowiło wówczas jedno z najwyższych orzeczeń z oskarżenia o komunizm. Pobyt w polskim więzieniu uchronił ją przy tym od stalinowskiej czystki. Lata II wojny światowej Maria spędziła na terenie ZSRR, by w 1944 r. powrócić do kraju w roli oficera polityczno-wychowawczego w Wojsku Polskim.
W 1945 r. zmieniła nazwisko na Kamińska i zaangażowała się w działalność Polskiej Partii Robotniczej w Katowicach, a następnie w Poznaniu. W latach 1945-1947 piastowała funkcję II sekretarz Komitetu Wojewódzkiego PPR w stolicy Wielkopolski. Następnie przeszła do pracy w aparacie bezpieczeństwa, by w kolejnych latach z ramienia partii zajmować się sprawami rolnictwa.
Po powrocie do władzy Władysława Gomułki w 1956 r. Maria Kamińska została odsunięta na boczny tor i przeszła na rentę. W lutym 1971 r. nieoczekiwanie oddała jednak legitymację partyjną, stwierdzając: „Po tragicznych wydarzeniach w Gdańsku i na Wybrzeżu pozostawanie nadal w szeregach PZPR jest dla mnie niemożliwe”.
Maria Kamińska zmarła 21 grudnia 1983 r. i została pochowana na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie. Jej obszerny biogram ukazał się w ostatnim tomie wydanego przez IPN Leksykonu bezpieki.