English version
31 października 2024 r., podczas konferencji prasowej z udziałem dyrektora poznańskiego oddziału IPN prof. UAM dr. hab. Rafała Reczka oraz naczelnika Oddziałowego Archiwum IPN w Poznaniu dr. Rafała Kościańskiego, zainaugurowaliśmy ogólnopolską kampanię informacyjną o programie IPN „Straty osobowe i ofiary represji pod okupacją niemiecką w latach 1939–1945”. To kolejny etap realizacji projektu. Szukamy osób, które pomogą nam udokumentować te represje i dzięki którym będziemy mogli wpisać nazwiska kolejnych osób do naszej bazy straty.pl – wirtualnego pomnika bohaterów II wojny światowej. Wiele ofiar niemieckich represji z czasu II wojny światowej pozostaje bezimiennych. Nie doczekały się upamiętnienia, a ich historie mogłyby pozostać zapomniane, gdyby nie program straty.pl.
Baza, od wielu lat uzupełniana przez archiwistów Instytutu Pamięci Narodowej, zawiera 5,5 miliona rekordów. Aby ją dokończyć potrzebna jest pomoc wolontariuszy i społeczeństwa. Znaczenie bazy straty.pl w imieniu strony społecznej podkreśliła Elżbieta Rybarska, prezes Stowarzyszenia Rodzin Polskich Ofiar Obozów Koncentracyjnych, którego członkowie włączą się w popularyzację wiedzy o projekcie.
Czasu jest coraz mniej. Większość świadków tamtych wydarzeń już odeszła. Dlatego tak ważne jest dotarcie do osób, które mogą podzielić się swoimi wspomnieniami, relacjami swoich rodziców, dziadków, krewnych i dokumentami.
IPN pragnie dotrzeć do jak najszerszego grona odbiorców, szczególnie do rodzin, które mogą nie wiedzieć, że:
- istnieje możliwość odnalezienia informacji o losach bliskich w bazie IPN straty.pl
- można uzupełnić dane w bazie
- można zgłosić osoby, których jeszcze w niej nie ma.
Apelujemy do rodzin, instytucji i świadków historii o pomoc w uzupełnianiu danych o ofiarach, których losy nie zostały dotąd udokumentowane.
Miejsce spotkania: Muzeum Martyrologii Wielkopolan – Fort VII w Poznaniu nie zostało wybrane przypadkowo. Konzentrationslager Posen był pierwszym obozem koncentracyjnym stworzonym przez Niemców na teranch okupowanej Polski. Decyzję o jego utworzeniu Niemcy podjęli już pod koniec września 1939 roku. 10 października obóz rozpoczął swoją działalność. Obóz eksterminacji polskich elit w Kraju Warty sami Niemcy nazywali Lager der Blutrache – „obóz krwawej zemsty”. W rzeczywistości był to jeden z najcięższych obozów koncentracyjnych, jakie Niemcy utworzyli podczas wojny. Co istotne, było to również miejsce, w którym po raz pierwszy naziści przeprowadzili eksperymenty z masowym gazowaniem ludzi.
Program „Straty osobowe i ofiary represji pod okupacją niemiecką w latach 1939-1945” – baza straty.pl
straty.pl to ogólnodostępna baza danych, zawierająca szczegółowe informacje o osobach zamordowanych, represjonowanych, zaginionych czy deportowanych w czasie niemieckiej okupacji.
Cel programu
Głównym celem programu, którego efektem jest ogólnodostępna internetowa baza straty.pl, jest przywrócenie pamięci o obywatelach polskich, którzy zginęli lub doświadczyli represji podczas niemieckiej okupacji.
Co można znaleźć w bazie
W bazie można znaleźć dane: imię i nazwisko ofiary, data i miejsce urodzenia, ostatnie miejsce zamieszkania, a także okoliczności śmierci, aresztowania lub deportacji. Informacje te pochodzą z różnych źródeł, m.in.: materiałów zebranych przez Główną Komisję Badania Zbrodni Niemieckich w Polsce, z archiwów państwowych, dokumentów z obozów koncentracyjnych, relacji świadków, wspomnień oraz z licznych publikacji. Baza obejmuje ofiary egzekucji, więźniów obozów koncentracyjnych i obozów pracy, deportowanych na roboty przymusowe, cywilne ofiary wojny, a także osoby zamordowane w wyniku pacyfikacji.
Rozwój programu
Projekt straty.pl został zainaugurowany w 2006 roku z inicjatywy IPN oraz Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Ośrodka KARTA.
W styczniu 2022 roku Instytut Pamięci Narodowej przejął pełną odpowiedzialność za program straty.pl. Instytut zintensyfikował działania mające na celu wprowadzenie do bazy wszystkich materiałów dotyczących strat osobowych i ofiar represji pod okupacją niemiecką, jakie znajdują się w zasobach IPN w całej Polsce. Projekt nieustannie się rozwija, wzbogacając zasoby archiwalne o nieznane dotąd historie. To krok w stronę kompleksowego odtworzenia obrazu wojennych strat, z troską o każdą zapomnianą historię.
W bazie straty.pl zgromadzono informacje na temat 5,5 mln ofiar i osób poddanych represjom, z czego 5 mln udało się ustalić z imienia i nazwiska. Do tej pory wprowadziliśmy już 370 tys. jednostek archiwalnych z naszego zasobu, co stanowi 80% z całości wytypowanych materiałów. Udało się scalić 480 tys. rekordów oraz wprowadzić 945 tys. nowych. Zakończenie procesu uzupełniania bazy przywidujemy w przyszłym roku.
