17 września 1939 r., łamiąc polsko-sowiecki pakt o nieagresji, Armia Czerwona wkroczyła na teren Rzeczypospolitej Polskiej, realizując ustalenia zawarte w tajnym protokole paktu Ribbentrop-Mołotow. Konsekwencją sojuszu dwóch totalitaryzmów był rozbiór Polski.
W dniu upamiętniającym te wydarzenia w stolicy Wielkopolski, podobnie jak w wielu innych miastach, pod patronatem Wojewody Wielkopolskiego – Piotra Florka odbyły się wojewódzkie uroczystości uczczenia ofiar napaści wojsk sowieckich na Polskę.
Uroczystości zainaugurowała o godz. 16.00 Msza Święta celebrowana przez bpa Balcerka w intencji Ofiar Golgoty Wschodu, Matek Sybiraczek i Matek Katyńskich w kościele oo. Franciszkanów na Górze Przemysła. Bezpośrednio po Mszy św. przedstawiciele władz samorządowych, organizacji kombatanckich, harcerze, delegacje służb mundurowych, Instytutu Pamięci Narodowej Oddziału w Poznaniu oraz tłumnie przybyli mieszkańcy Poznania udali się najpierw pod pomnik 15 Pułku Ułanów Poznańskich, a potem ulicami miasta (Paderewskiego – plac Wolności – 27 Grudnia – Fredry – aleja Niepodległości) w milczeniu przeszli w Marszu Pamięci pod pomnik Ofiar Katynia i Sybiru, gdzie odbyły się główne uroczystości rocznicowe. Uczestnicy marszu zatrzymywali się przy tablicach i pomnikach pamięci, aby złożyć hołd ofiarom terroru stalinowskiego i Czerwca 56’.
Kulminacyjnym punktem tegorocznych obchodów było odsłonięcie płaskorzeźby – Wotum Wdzięczności Matkom Sybiraczkom i Matkom Katyńskim. Wojewoda Wielkopolski w swoim przemówieniu przypomniał bolesne wydarzenia sprzed 73 lat: „Z wojennej katastrofy i jej tragicznych następstw Polska się odrodziła. Będziemy jej strzec i dokładać starań, by była coraz silniejsza, bogatsza, sprawiedliwa i bezpieczna (…) Dlatego dzisiaj, w rocznicę dramatycznych wydarzeń, oddajemy hołd wszystkim ofiarom tej tragedii. Zawsze będziemy o nich pamiętać (…) Wyrazem naszej czci jest tablica, którą wdzięczne dzieci, członkowie Rodzin Katyńskich oraz Związku Sybiraków, poświęcają swoim matkom-bohaterkom tamtych tragicznych wydarzeń”. Uroczystego odsłonięcia tablicy dokonali: Wojewoda Wielkopolski – Piotr Florek, Prezes Stowarzyszenia Katyń w Poznaniu – Tadeusz Patecki oraz Prezes Związku Sybiraków Oddział w Poznaniu – Józef Bancewicz, a poświęcił ją kapelan Stowarzyszenia Katyń. Przy tablicy modlił się również przedstawiciel gminy żydowskiej w Poznaniu.
Płaskorzeźba dłuta Rafała Sobocińskiego przedstawia postać kobiety, do której spódnicy przytulają się dziewczynka i chłopiec. „Płaskorzeźba to skromne upamiętnienie matek. Jest ona zamontowana na cokole pomnika, trochę z boku, aby pokazać to, jak matki musiały ukrywać prawdę katyńską” – mówi Tadeusz Patecki, prezes poznańskiego Stowarzyszenia Katyń. „Nasze matki były cichymi bohaterkami. Nie tylko ratowały swoje dzieci i dbały o nasze życie. One pilnowały, żebyśmy zachowali tożsamość narodową”. Wzruszające przemówienie ku czci Matek Sybiraczek i Matek Katyńskich wygłosiła pod pomnikiem Dobrochna Konrad, przewodnicząca komitetu honorowego budowy tablicy wotywnej.
Uroczystości zakończyły się Apelem Poległych i złożeniem kwiatów pod pomnikiem upamiętniającym Ofiary Golgoty Wschodu.
Wczoraj też Wojewoda Wielkopolski wręczył działaczom Związku Sybiraków Krzyże Zesłańców Sybiru – ustanowione w 2003 r. odznaczenie jest wyrazem narodowej pamięci o obywatelach polskich, deportowanych w latach 1939–1956 na Syberię, do Kazachstanu i północnej Rosji.