English version
28 lutego 2025 r. w Szkole Podstawowej im. M. Kownackiej w Wytomyślu odbyła się uroczystość odsłonięcia tablicy upamiętniającej młodzieżową organizację antykomunistyczną Tajna Organizacja Wyzwoleńcza – Podziemny Ruch Oporu Oddział Lotny. Tablica została ufundowana przez Instytut Pamięci Narodowej Oddział w Poznaniu na prośbę dyrektor szkoły Darii Bąkowskiej.
Władze samorządowe na wydarzeniu reprezentowali zastępca burmistrza Nowego Tomyśla Adrianna Brzostowska oraz wicestarosta nowotomyski Jakub Skrzypczak, a Instytut Pamięci Narodowej naczelnik Oddziałowego Biura Upamiętniania Walk i Męczeństwa w Poznaniu Wojciech Chałupka. W uroczystości wzięli również udział przedstawiciele lokalnych stowarzyszeń m.in. Stowarzyszenia Sołtysów Nowotomyskich oraz Nowotomyskiego Towarzystwa Kulturalnego. Spotkanie dopełniła prelekcja regionalisty dr. Zdzisława Kościańskiego oraz Ewy Liszkowskiej z Oddziałowego Biura Upamiętniania Walk i Męczeństwa IPN w Poznaniu. Uroczystość została zorganizowana przez Szkołę Podstawową w Wytomyślu.
Tajna Organizacja Wyzwoleńcza została założona w listopadzie 1948 r. przez Jana Matuszewskiego, Witolda Skibińskiego i Mieczysława Wittiga – uczniów nowotomyskiego gimnazjum. Głównym celem organizacji było prowadzenie walki z ustrojem komunistycznym przez sporządzanie i kolportaż ulotek, które były rozprowadzane głównie na terenie powiatu nowotomyskiego. Z czasem organizacja znalazła się w posiadaniu kilku sztuk broni palnej, które były przechowywane w wykopanym bunkrze leśnym. Pod koniec działalności organizacja zmieniła nazwę na Podziemny Ruch Oporu Oddział Lotny.
W maju 1949 r. funkcjonariusze Powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa w Nowym Tomyślu dokonali aresztowania członków organizacji oraz osób, które uznano za jej współpracowników. Wyrokiem Wojskowego Sądu Rejonowego w Poznaniu z dnia 22 września 1949 r. Jan Matuszewski został skazany na 15 lat, Witold Skibiński na 12 lat, Mieczysław Wittig na 10 lat, Marian Starosta na 10 lat, Edmund Listewnik na 5 lat i Henryk Szulc na 5 lat więzienia. Wyrokiem Wojskowego Sądu Rejonowego w Poznaniu z dnia 30 września 1949 r. Józef Szofer został skazany na 6 lat, Jerzy Sikuciński na 5 lat i Ryszard Nowastowski na 5 lat więzienia. Wyrokiem Sądu Rejonowego w Poznaniu z dnia 8 listopada 1949 r. Edmund Starosta został skazany na 3 lata więzienia. Mniejsze wyroki zostały wymierzone również kilku innym uczniom, którzy nie byli członkami organizacji, ani nie brali udziału w jej akcjach, ale wiedzieli o jej istnieniu i nie poinformowali o tym władz komunistycznych. Jan Matuszewski, Witold Skibiński i Marian Starosta spędzili w więzieniu 5 lat, Mieczysław Wittig, Edmund Listewnik, Henryk Szulc i Józef Szofer 4 lata, a Edmund Starosta 3 lata. Najwyższą cenę zapłacił Jerzy Sikuciński, który w wieku 21 lat zmarł w więzieniu w Krakowie w 1952 r.
Tekst: Ewa Liszkowska