Trzeba wspomnieć wszystkich zamordowanych rękami także polskich instytucji Służb Bezpieczeństwa pozostających na usługach systemu przeniesionego ze wschodu, trzeba ich przypomnieć przed Bogiem i Historią.
Już po raz trzeci, jednak po raz pierwszy na tak dużą skalę, 1 marca obchodziliśmy Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych. Ideą przewodnią tego święta państwowego jest uświadamianie rodakom prawdy o roli, jaką ci niezłomni żołnierze, którzy po zakończeniu II wojny światowej nie złożyli broni, ale podjęli opór przeciwko komunistycznemu reżimowi, odegrali w naszej powojennej historii. Za trud heroicznej walki o niezawisłą Rzeczpospolitą, o godność, honor, wielkość i ducha narodu spotkały ich wieloletnie prześladowania, tortury, więzienie i śmierć, a ich ciała grzebano w bezimiennych mogiłach. Komunistyczna propaganda szargała pamięć o nich, nazywała ich bandytami, a stworzone przez nich oddziały – bandami, tak aby zabić pamięć o nich w narodzie. Pamięć ta jednak przetrwała, są w panteonie naszych bohaterów narodowych.
Święto Żołnierzy Wyklętych miało w tym roku w Wielkopolsce wymiar edukacyjny, głównie za sprawą inicjatyw przygotowanych na tę okoliczność przez poznański oddział Instytutu Pamięci Narodowej. Jedną z nich była konferencja popularna, zorganizowana we współpracy z Wielkopolskim Muzeum Walk Niepodległościowych, „O naszą Niepodległą – czyn niepodległościowy Wielkopolski w XIX i pierwszej połowie XX wieku”, adresowana szczególnie do młodzieży szkolnej. Poświęcono ją tradycji niepodległościowej i insurekcyjnej w naszym regionie, poczynając od udziału Wielkopolan w powstaniach aż do działalności żołnierzy podziemia antykomunistycznego w naszym województwie. „Żołnierze Wyklęci w znacznej mierze brali udział w działalności podziemnej, a ich przodkowie byli często powstańcami. Historia Żołnierzy Wyklętych wymaga odkłamania i taka jest rola ich święta” – powiedziała dr Agnieszka Łuczak, naczelnik Oddziałowego Biura Edukacji Publicznej IPN w Poznaniu.
Po mszy świętej odprawionej w intencji Żołnierzy Wyklętych w kościele pw. Najświętszego Zbawiciela (Fredry 11) kilkaset osób, wśród nich kombatanci, mieszkańcy Poznania, młodzież, harcerze, kibice piłkarscy Lecha Poznań, wzięło udział w poznańskim marszu pamięci, którym uczczono bohaterów podziemia niepodległościowego. Jego uczestnicy wznosili okrzyki: Cześć i chwała bohaterom!, Armia wyklęta – Poznań pamięta!, Bóg, honor i ojczyzna!, powiewały transparenty z napisami: Chwała bohaterom, obrońcom ojczyzny, hańba zdrajcom sprzedającym teraz Polskę, Poznań pamięta, Żołnierze Wyklęci, Bogu i ojczyźnie zawsze wierni. Przemarsz ulicami Fredry, Gwarna, Św. Marcin, al. Niepodległości zakończył się pod pomnikiem Polskiego Państwa Podziemnego i Armii Krajowej, gdzie odbyły się główne uroczystości w hołdzie bohaterom podziemia niepodległościowego. Za przybycie i za pamięć, żywą szczególnie wśród najmłodszego pokolenia poznaniaków, podziękował zebranym żołnierz Narodowych Sił Zbrojnych, płk Jan Podhorski. – Dziękuję, że przybyliście tu, aby upamiętnić moich kolegów. Żołnierze Wyklęci jednak swoją walką i w większości swoją śmiercią – doprowadzili do tego, że dzisiaj możemy się tu tak spokojnie spotykać. Kombatanci na jednym z drzew w okolicach pomnika, zawiesili biało-czerwone wstążeczki. – Żołnierze Wyklęci nie mają swoich pomników ani często nawet grobów, dlatego drzewo to będzie ich symbolicznym pomnikiem – powiedział dr Rafał Sierchuła z IPN w Poznaniu. Na zakończenie uroczystości pod pomnikiem Polskiego Państwa Podziemnego i Armii Krajowej ku czci bohaterom walczącym o Polskę w latach 1944–56 zapalono znicze i złożono okolicznościowe wiązanki kwiatów. Po oficjalnych uroczystościach patriotycznych kibice Lecha Poznań udali się na Stadion Miejski przy ul. Bułgarskiej, by wziąć udział w meczu z Polonią Warszawa. Na płocie popularnego „kotła” zawiesili baner z napisem „ŻOŁNIERZE WYKLĘCI CZEŚĆ WASZEJ PAMIĘCI”. Przed pierwszym gwizdkiem sędziego minutą ciszy uczczono bohaterów podziemia, po czym piłkarze rozpoczęli mecz, a kibice odśpiewali pierwszą zwrotkę „Mazurka Dąbrowskiego”.
Ostatnim akcentem obchodów Narodowego Dnia Pamięci Żołnierzy Wyklętych 1 marca była poznańska premiera monumentalnego wydawnictwa IPN „Śladami zbrodni. Przewodnik po miejscach represji komunistycznych lat 1944–1956”, pod red. Tomasza Łabuszewskiego, oraz projekcje filmów dokumentalnych przypominających sylwetki i historię Żołnierzy Wyklętych. Zaprezentowano następujące filmy:
- WSGO „Warta" – przedstawiający historię wielkopolskich struktur antykomunistycznych
- „Łupaszka" – opowiadający historię oddziału dowodzonego przez mjr Zygmunta Szendzielarza ps. „Łupaszka"
- Komendant „Olech" przedstawiający historię Anatola Radziwonika ps. Olech, ostatniego dowódcę zorganizowanych struktur polskiego podziemia niepodległościowego na Ziemi Nowogródzkiej.
W Muzeum Okręgowym w Lesznie w hołdzie żołnierzom podziemia antykomunistycznego 1 marca o godz. 12.00 otwarto przygotowaną przez Instytut Pamięci Narodowej wystawę „Zaplute karły reakcji – Polskie Podziemie Niepodległościowe 1944–1956”. Okolicznościową prelekcję podczas otwarcia wygłosił Marcin Podemski z poznańskiego IPN.
2 marca w Pile, w ramach Narodowego Dnia Pamięci Żołnierzy Wyklętych, dzięki inicjatywie Towarzystwa Salezjańskiego Inspektoria św. Wojciecha przy parafii św. Rodziny wykład o Żołnierzach Wyklętych „Od Stronnictwa Wielkiej Polski do Armii Polskiej (1934-1949). Przyczynek do historii Ruchu Narodowego w Wielkopolsce” wygłosił dr Rafał Sierchuła z Instytutu Pamięci Narodowej w Poznaniu.
Patroni medialni:
Narodowy Dzień Pamięci „Żołnierzy Wyklętych" został ustanowiony w 2011 r. przez parlament „w hołdzie żołnierzom wyklętym – bohaterom antykomunistycznego podziemia, którzy w obronie niepodległego bytu Państwa Polskiego, walcząc o prawo do samostanowienia i urzeczywistnienia dążeń demokratycznych społeczeństwa polskiego, z bronią w ręku, jak i w inny sposób przeciwstawili się sowieckiej agresji i narzuconemu siłą reżimowi komunistycznemu". Data Narodowego Dnia Pamięci Żołnierzy Wyklętych, 1 marca, upamiętnia rocznicę wykonania wyroku śmierci przez funkcjonariuszy Urzędu Bezpieczeństwa na siedmiu osobach z kierownictwa IV Komendy Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość”. 1 marca 1951 r. w więzieniu na Rakowieckiej w Warszawie zastrzeleni zostali: ppłk Łukasz Ciepliński, mjr Adam Lazarowicz, por. Józef Rzepka, kpt. Franciszek Błażej, por. Józef Batory, Karol Chmiel i mjr Mieczysław Kawalec. Uchwalenie Narodowego Dnia Pamięci Żołnierzy Wyklętych jest formą uczczenia ich walki i ofiary, ale także bólu i cierpienia, jakich doznawali przez wszystkie lata PRL i ciszy po 1989 roku.
Zapraszamy na portal edukacyjny IPN: www.wykleci.ipn.gov.pl