English version
3 marca 2025 r., w ramach obchodów Narodowego Dnia Pamięci Żołnierzy Wyklętych, zorganizowano uroczystość odsłonięcia tablicy upamiętniającej powojenną młodzieżową organizację antykomunistyczną „Promień Wolności” na terenie Zespołu Szkół Leśnych w Rogozińcu.
Inicjatywa stanowi kontynuację projektu IPN „Polsce Wierni”, mającego na celu upamiętnianie antykomunistycznych organizacji młodzieżowych w Polsce w latach 1944–1956. Oddział IPN w Poznaniu przygotował zarówno wzór, treść upamiętnienia, jak i sfinansował jego wykonanie oraz montaż.
Podczas uroczystości, po wprowadzeniu pocztu sztandarowego szkoły i odśpiewaniu hymnu, pracownik OBUWiM IPN w Poznaniu dr Tomasz Ceglarz przybliżył zebranej młodzieży, gronu pedagogicznemu, dyrekcji i przybyłym gościom historię organizacji, jak i informacje o represjach, jakich doświadczyli członkowie ze strony aparatu represji państwa komunistycznego. Uroczystego odsłonięcia tablicy dokonała przedstawicielka samorządu uczniowskiego, a asystowali jej Burmistrz Gminy Zbąszynek Wiesław Czyczerski, dyrektor Zespólu Szkół Leśnych w Rogozińcu Antoni Pawłowski i naczelnik OBUWiM IPN w Poznaniu Wojciech Chałupka.
Organizacja „Promień Wolności” (1956–1957)
W lipcu 1956 r. w czasie odbywania praktyk szkolnych w leśnictwie w Dankowie (pow. Strzelce Krajeńskie), uczeń Technikum Leśnego w Rogozińcu Cezariusz Kurek (ur. 1942 r.) nawiązał kontakt z Ildefonsem Fojudzkim (ur. 1939 r.) i wspólnie zorganizowali grupę młodzieży, której nadano nazwę „Promień Wolności”. Po zakończeniu praktyk i powrocie do Rogozińca dodatkowo zwerbowano kilku uczniów (łącznie grupa liczyła 11 osób): Edwarda Harasimowicza, Zygmunta Stawickiego, Czesława Wasilewskiego, Tadeusza Filipiaka, Eugeniusza Stalę, Janusza Brzezińskiego, Zdzisława Tatarczuka, Zdzisława Redzińskiego i Eugeniusza Rutkowskiego. Niewątpliwą inspiracją dla organizatorów były wydarzenia związane z Poznańskim Czerwcem 1956. Dowódcą grupy został wybrany Fojudzki i to przed nim składano przysięgę założycielską. Zebrania organizowano w leśnym szałasie k. Rogozińca. „Promień Wolności” postulował wprowadzenie nauki religii do szkół oraz zawieszanie krzyży w salach lekcyjnych. Ponadto zredagowano i planowano kolportaż ok. 50 sztuk ulotek na terenie powiatu międzyrzeckiego, w których m.in. krytykowano interwencję zbrojną ZSRR na Węgrzech. Podczas ferii świątecznych 1956/1957 w Orzyszu (pow. Pisz), Kurek zorganizował sześcioosobową grupkę młodzieży, która przyjęła nazwę „Gwiazda Nocna” i udzielił jej instrukcji w zakresie przygotowania ulotek. Co więcej, planował rozszerzyć działalność „Promienia Wolności” nie tylko o młodzież z Orzysza, ale także z Olecka, opracowując specjalny szyfr komunikacyjny celem nawiązania poufnego kontaktu w przyszłości. Wpadka jednego z członków „Gwiazdy Nocnej” i zatrzymanie go przez funkcjonariuszy miejscowej Komendy Powiatowej MO w Piszu, spowodowała przekazanie informacji operacyjnej o Kurku bezpośrednio do Komendy Powiatowej MO w Międzyrzeczu.
W styczniu 1957 r. obaj liderzy „Promienia Wolności” – Kurek i Fojudzki – zostali aresztowani przez SB w Międzyrzeczu, przy czym Fojudzki po przesłuchaniu został zwolniony i poddany dozorowi ze strony dyrekcji szkoły i rodziców, zaś Kurek został przekazany do dyspozycji Prokuratora Powiatowego w Piszu i umieszczony w schronisku dla nieletnich w Barczewie k. Olsztyna. Wspomniana dwójka działaczy została poddana kontroli operacyjnej przez Wydział IV Departamentu III MSW. Pozostali członkowie grupy zostali przesłuchani przez Prokuratora Powiatowego w Międzyrzeczu w obecności rodziców, dyrekcji Technikum Leśnego, wychowawców, sekretarza Komitetu Powiatowego PZPR w Międzyrzeczu, a także inspektora z Centralnego Zarządu Szkolnictwa Ministerstwa Leśnictwa, a następnie poddani dozorowi szkolnemu.