English version
Zapiski „Pro memoria”, prowadzone w latach 1948–1981 przez prymasa Stefana Wyszyńskiego, stanowią jedno z najważniejszych źródeł do poznania nie tylko dziejów Kościoła katolickiego w Polsce, ale również powojennej historii naszego kraju. Od kilku lat Instytut Pamięci Narodowej opracowuje i przygotowuje kolejne tomy tej niezwykłej serii.
Chcąc przybliżyć wielkopolskim czytelnikom dotychczasowe efekty tych prac, 28 marca 2025 r. w Przystanku Historia IPN w Poznaniu odbył się panel dyskusyjny poświęcony zarówno przybliżeniu okoliczności powstawania kolejnych tomów, jak i zaprezentowaniu ich treści merytorycznej. Przybyłych gości powitał naczelnik Oddziałowego Biura Badań Historycznych IPN w Poznaniu dr hab. prof. UAM Konrad Białecki. W debacie, moderowanej przez dr hab. Elżbietę Wojcieszyk (IPN Poznań) udział wzięli: ks. prof. dr hab. Bogdan Czyżewski, kierownik Zakładu Teologii Historycznej WT UAM, członek Rady Programowej ds. Pro memoria Stefana Wyszyńskiego, dr hab. prof. UAM Edward Skibiński, mediewistyk i profesor w Zakładzie Źródłoznawstwa i Nauk Pomocniczych Historii UAM oraz dr hab. prof. UKSW Rafał Łatka, historyk i politolog, koordynator Centralnego Projektu Badawczego IPN „Władze komunistyczne wobec Kościołów i związków wyznaniowych w Polsce 1944-1989”, redaktor naukowy serii wydawniczej „Pro memoria”.
Podczas debaty m.in. przypomniano, że zapiski „Pro memoria” kard. Stefana Wyszyńskiego obejmują prawie trzydziestotrzyletni okres życia i posługi prymasa Polski w latach 1948–1981. Ks. prof. Bogdan Czyżewski podkreślił, że kard. Wyszyński był świadom, że zachowuje dla potomności ważne informacje, dlatego starał się możliwie dokładnie podawać okoliczności spotkań i innych wydarzeń, których był świadkiem. Jego zapiski pozwalają poznać nieznane dotąd fakty z życia archidiecezji gnieźnieńskiej, a także zrozumieć wielki szacunek i miłość Prymasa dla Wielkopolski. Prof. Rafał Łatka ciekawie scharakteryzował poszczególne tomy serii wydawniczej, która jest pierwszą próbą całościowego i krytycznego wydania zapisków, z bogatym aparatem naukowym. Prof. Edward Skibiński podkreślił znaczenie „Pro memoria” Stefana Wyszyńskiego jako bardzo ważnego źródła historycznego. Zasugerował ponadto zastosowanie wersji cyfrowej, która ułatwiłaby jego wykorzystanie w badaniach naukowych.
Prowadząca spotkanie dr hab. Elżbieta Wojcieszyk przypomniała, że ks. Stefan kard. Wyszyński został ogłoszony 12 września 2021 r. przez papieża Franciszka błogosławionym, a jego wspomnienie w kalendarzu liturgicznym przypada na 28 maja. O tym, że jego kult jako błogosławionego na trudne czasy jest wciąż żywy, może świadczyć choćby fakt erygowania w archidiecezji poznański parafii pw. bł. Stefana Wyszyńskiego w podpoznańskim Skórzewie, a także uroczystość w Witomyślu wprowadzenia relikwii Błogosławionego 30 marca 2025 r.