Instytut Pamięci Narodowej - Poznań

https://poznan.ipn.gov.pl/pl7/aktualnosci/216099,stratypl-Stanislaw-Kontrowicz-Kaczkowski-Powstaniec-Warszawski.html
27.02.2026, 16:46

straty.pl: Stanisław Kontrowicz-Kaczkowski – Powstaniec Warszawski

24.03.2025

straty.pl to internetowa i ogólnodostępna baza ofiar niemieckich zbrodni w czasie II wojny światowej, będąca wynikiem programu dokumentacyjnego Instytutu Pamięci Narodowej „Straty osobowe i ofiary represji pod okupacją niemiecką w latach 1939–1945”. Teraz realizujemy kolejny etap projektu: szukamy osób, które pomogą nam udokumentować te represje i dzięki którym będziemy mogli wpisać nazwiska kolejnych osób do naszej bazy straty.pl – wirtualnego pomnika bohaterów II wojny światowej. Baza, od wielu lat uzupełniana przez archiwistów Instytutu Pamięci Narodowej, zawiera 5,5 miliona rekordów. Aby ją dokończyć potrzebna jest pomoc wolontariuszy i społeczeństwa.

Pragniemy dotrzeć do jak najszerszego grona odbiorców, szczególnie do rodzin, które mogą nie wiedzieć, że:

  • istnieje możliwość odnalezienia informacji o losach bliskich w bazie IPN straty.pl
  • można uzupełnić dane w bazie
  • można zgłosić osoby, których jeszcze w niej nie ma

Zachęcamy do korzystania z bazy straty.pl oraz do zgłaszania informacji o swoich bliskich, represjonowanych przez Niemców, a nie ujętych w naszej bazie. W oparciu o te dane będziemy ją rozwijać.  

W bazie danych zebrano do tej pory informacje o 5 662 774 ofiarach i osobach represjonowanych przez niemiecki reżim. Jedną z nich jest Stanisław Kontrowicz-Kaczkowski.

Stanisław Kontrowicz-Kaczkowski (1922–1944) – żołnierz kompanii „Warszawianka” Narodowych Sił Zbrojnych poległy w Powstaniu Warszawskim

Stanisław Kontrowicz-Kaczkowski urodził się 21 lipca 1922 roku w Miłosławiu. Podczas okupacji używał nazwiska Kaczkowski. W 1944 roku mieszkał w Warszawie przy ul. Zielnej 5. W Powstaniu Warszawskim był żołnierzem 1 plutonu kompanii „Warszawianka” Narodowych Sił Zbrojnych. Kompanią dowodził kapitan Mieczysław Jankowski „Zawadzki”, a dowódcą Kontrowicza w 1 plutonie był porucznik Tadeusz Siemiątkowski „Mazur”. Kompania „Warszawianka” liczyła około 160-170 żołnierzy. W trakcie powstania zginęło 50 żołnierzy tej jednostki, w tym Stanisław Kontrowicz vel Kaczkowski.

Pierwotnie kompania miała opuścić Warszawę, aby wesprzeć Brygadę Świętokrzyską NSZ, ale wybuch powstania pokrzyżował te plany. Najsłynniejszy oddział powstańczy NSZ sformowany 8 sierpnia już trzy dni później wszedł w skład I batalionu AK „Chrobry II” jako jego 1 kompania. Żołnierze „Warszawianki” walczyli w Śródmieściu, broniąc Domu Kolejowego na rogu ul. Chmielnej i Żelaznej oraz odcinka ul. Chmielnej od Żelaznej do Sosnowej. Dom Kolejowy po jego zajęciu przez powstańców stał się twierdzą o strategicznym znaczeniu, której Niemcom nie udało się zdobyć. Toczyły się tutaj krwawe i zacięte walki. Żołnierze „Warszawianki” utrzymali swoje pozycje do końca powstania.

Kapral podchorąży Stanisław Kontrowicz-Kaczkowski ps. „Kolejowiec” zginął podczas walk powstańczych 14 sierpnia 1944 roku na rogu ul. Żelaznej i al. Sikorskiego. Trafiony pociskiem Kontrowicz spod ostrzału niemieckiego został wyniesiony przez kolegę z plutonu Władysława Strumiłło ps. „Krakowiak”. Kilka godzin później ciężko ranny „Kolejowiec” zmarł. Został pochowany przy ul. Chmielnej 71/73 lub według innych źródeł przy ul. Żelaznej, róg al. Sikorskiego.

Stanisław Kontrowicz-Kaczkowski „Kolejowiec” pośmiertnie został odznaczony Warszawskim Krzyżem Powstańczym. Spoczywa dziś na Woli, na Cmentarzu Powstańców Warszawy, mogiła 39, rząd 1.

dr Paweł Głuszek, Oddziałowe Archiwum IPN w Poznaniu