Instytut Pamięci Narodowej w Poznaniu

14 kwietnia 2025 r. w VI Liceum Ogólnokształcącym im. I. J. Paderewskiego w Poznaniu odbyła się uroczystość odsłonięcia tablicy upamiętniającej kpt. mar. Adama Dedio. Tablica powstała z inicjatywy Instytutu Pamięci Narodowej Oddział w Poznaniu, który był również jej fundatorem. Gospodarzem uroczystości był dyrektor liceum Karol Seifert.

Instytut Pamięci Narodowej reprezentował dyrektor poznańskiego oddziału prof. UAM dr hab. Rafał Reczek oraz naczelnik Oddziałowego Biura Upamiętniania Walk i Męczeństwa Wojciech Chałupka. Posterunek honorowy wystawiła 12 Wielkopolska Brygada Obrony Terytorialnej. W uroczystości wziął również udział mjr Gracjan Szczepański z 7 Pomorskiej Brygady Obrony Terytorialnej im. kpt. mar. Adama Dedio oraz Maciej Wiśniewski i Anna Tasiemska, reprezentujący Wielkopolskie Stowarzyszenie Upamiętniania Żołnierzy Wyklętych. Uroczystość dopełniła prelekcja Daniela Sieczkowskiego z gdańskiego oddziału Instytutu Pamięci Narodowej oraz projekcja filmu dokumentalnego „Epitafium 169. Rzecz o Adamie Dedio”.

Adam Dedio urodził się 24 grudnia 1918 r. w Zakopanem jako syn Marii i Stanisława Dediów. Swoją przyszłość rodzina związała z Poznaniem, dokąd przeprowadziła się w 1920 r. Adam Dedio w 1937 r. ukończył Gimnazjum im. Jana Paderewskiego w Poznaniu. Edukację kontynuował w Szkole Podchorążych Marynarki Wojennej w Toruniu i Bydgoszczy. W 1939 r. w stopniu bosmanmata podchorążego uczestniczył w wojnie obronnej, służąc w Samodzielnej Grupie Operacyjnej „Polesie”. W szeregach Batalionu Morskiego brał udział w bitwie pod Kockiem, podczas której został ciężko ranny. Wraz z innymi podchorążymi Marynarki Wojennej został awansowany do stopnia podporucznika. Po dostaniu się do niewoli niemieckiej przebywał w stalagach IVB Mühlberg i XIIA Limburg. W czerwcu 1941 r. udało mu się przedostać do Krakowa, gdzie zaangażował się w działalność Armii Krajowej pod pseudonimem „Kopiec”. Po zakończeniu działań wojennych powrócił do Poznania. 5 września 1945 r. został zmobilizowany przez RKU Poznań i skierowany do Gdyni do służby w Marynarce Wojennej. Tam wstąpił do antykomunistycznej organizacji Narodowe Zjednoczenie Wojskowe „Semper Fidelis Victoria”. Jako pracownik tajnej kancelarii Sztabu Głównego Marynarki Wojennej był ważnym ogniwem organizacji. Pozyskane podczas pracy tajne materiały przekazywał dowództwu. W konspiracji Dedio posługiwał się pseudonimami „Adrian” i „Braga”. Na skutek donosu organizacja została rozbita w maju 1946 r. Proces przed Sądem Marynarki Wojennej odbył się w dniu 14 lutego 1947 r. Adam Dedio został skazany na karę śmierci. Wyrok wykonano 14 kwietnia 1947 r. przez rozstrzelanie. Mimo listów wysłanych przez skazanego oraz jego matkę, prezydent Bierut nie skorzystał z prawa łaski. Na prośbę brata Tadeusza Dedio wniesioną do Ministerstwa Sprawiedliwości, Sąd Marynarki Wojennej w Gdyni w dniu 20 lipca 1990 r. wydał postanowienie unieważniające wyrok z 1947 r. W 2017 r. Adam Dedio został pośmiertnie awansowany do stopnia kapitana Marynarki Wojennej. W 2018 r. szczątki Adama Dedio zostały podjęte z Cmentarza Garnizonowego w Gdańsku i przeniesione do Kwatery Pamięci Marynarki Wojennej w Gdyni. W 2019 r. 7 Pomorska Brygada Obrony Terytorialnej otrzymała imię kpt. mar. Adama Dedio.

Tekst: Ewa Liszkowska