Instytut Pamięci Narodowej - Poznań

https://poznan.ipn.gov.pl/pl7/aktualnosci/21935,Nauki-pomocnicze-historii-Polski-Ludowej-konferencja-Poznan-1718-marca-2015.html
06.04.2026, 21:59

„Nauki pomocnicze historii Polski Ludowej” – konferencja – Poznań, 17–18 marca 2015

17.03.2015

W dniach 17 i 18 marca 2015 roku, w sali 118 Instytutu Historii UAM odbyła się konferencja zorganizowana przez poznański oddział IPN oraz Instytut Historii UAM. Jej tematem przewodnim były nauki pomocnicze historii i ich przydatność w badaniu źródeł historycznych okresu Polski Ludowej. Referaty, oprócz zainteresowanych tematyką sesji, przyciągnęły również grono eksperckie w tym falerystów, historyków wojskowości, sfragistów i źródłoznawców.

Pierwszy dzień zainaugurował panel teoretyczny, dotyczący przede wszystkim problemu krytyki historycznej źródeł. Referat wprowadzający wygłosił prof. Edward Skibiński, poddający w wątpliwość wiele dotychczasowych koncepcji krytyki źródłowej, tak w jej teoretycznym, jak i praktycznym ujęciu. Przedstawione następnie studium przypadku odnosiło się do koncepcji Wandy Moszczeńskiej. W tym dniu można było posłuchać również o funkcjonowaniu różnego typu kancelarii w Polsce Ludowej, o falerystyce oraz uzyskać wiele interesujących informacji na temat akt Wydziału ds. Wyznań w Poznaniu. Z dużym zainteresowaniem spotkał się odczyt omawiający protokoły komisji referendum ludowego z 1946 roku oraz referat dotyczący zdjęć sygnalitycznych, wzbogacony obszernym materiałem poglądowym.

Dzień drugi rozpoczął panel koncentrujący się wokół zwolnień funkcjonariuszy z PUBP w Lesznie i ze Straży Więziennej w Wielkopolsce. W ożywionej dyskusji nad tym zagadnieniem oba referaty okraszone zostały przykładami z innych rejonów Polski, dzięki uczestnictwu gości m.in. z warszawskiego IPN. Drobiazgowo i z doskonałą znajomością tematu omówione zostały specyficzne rodzaje źródeł w warsztacie badawczym historyka, takie jak kartoteki operacyjne i akta osobowe funkcjonariuszy SB. Sesja w tym dniu umożliwiła przedyskutowanie nowo zaproponowanego pojęcia „biografistyki cmentarnej”, szeroko omówionego również przez specjalistów zajmujących się grobownictwem. Uczestników zainteresował ponadto referat przedstawiający festiwal polskiego rocka przez pryzmat źródeł sfragistycznych oraz absurdy dualizmu administracyjnego organów bezpieki ukazane na przykładzie Piły i Trzcianki.

W dyskusjach aktywnie brali udział dyrektor poznańskiego oddziału IPN dr Rafał oraz naczelnik poznańskiego OBUiAD Rafał Kościański. Całość podsumował prof. Mathias Niendorf, dyrektor Instytutu Historii Uniwersytetu Ernsta Moritza Arndta w Greifswaldzie.

Konferencja „Nauki pomocnicze historii Polski Ludowej” była drugą z cyklu trzech sesji organizowanych przez IPN i IH UAM. Wiele wskazuje na to, że i ta ostatnia, planowana na październik br., omawiająca interpretację historyczną, zgromadzi równie liczne grono zainteresowanych.

Collegium Historicum UAM, ul. Św. Marcin 78