We wtorek 24 czerwca 2025 r. odbyło się uroczyste otwarcie wystawy „Obóz NKWD w Poznaniu”. Powstała ona w wyniku współpracy poznańskiego oddziału Instytutu Pamięci Narodowej oraz Stowarzyszenia Mieszkańców „Abisynia”. Inicjatywa stanowi próbę przywrócenia pamięci o obozie NKWD w Poznaniu i dramatycznych losach osadzonych tam więźniów. Wpisuje się ona również w działania IPN związane z osiemdziesiątą rocznicą zakończenia II wojny światowej.
Wystawa została zaprezentowana w poznańskim Parku Heweliusza, gdzie w 1945 r. znajdował się obóz NKWD. Jej autorami są dr Marcin Jurek (Oddziałowe Biuro Badań Historycznych IPN w Poznaniu) oraz Aleksander Przybylski (Stowarzyszenie Mieszkańców „Abisynia”).
Licznie zgromadzoną publiczność powitał prof. UAM dr hab. Konrad Białecki (Naczelnik Oddziałowego Biura Badań Historycznych IPN w Poznaniu). Zapraszając do zapoznania się z wystawą, podkreślał on jej wartość szczególnie dla młodszych mieszkańców poznańskiego Grunwaldu, którzy częstokroć dopiero odkrywają trudną przeszłość miejsca, gdzie dziś znajdują się osiedla mieszkaniowe oraz tereny rekreacyjne.
Następnie historię obozu przybliżył dr Marcin Jurek. NKWD przejęło baraki wybudowane przez okupanta niemieckiego, przy czym teren ogrodzono drutem kolczastym, dodając wieżyczki strażnicze. Obóz funkcjonował od lutego 1945 r., a osadzeni w nim byli jeńcy niemieccy, osoby wpisane na niemiecką listę narodowościową, członkowie polskiego podziemia niepodległościowego, a także osoby zatrzymane zupełnie przypadkowo. Latem część polskich więźniów zwolniono, pozostałych natomiast przetransportowano do więzienia w Rawiczu. Jesienią 1945 roku obóz został zlikwidowany.
Aleksander Przybylski przekonywał, że celem wystawy było kompleksowe zaprezentowanie dziejów tego miejsca: od dziewiętnastowiecznego folwarku, powstałego w latach II RP obserwatorium astronomicznego, następnie poprzez wybudowaną podczas okupacji niemieckiej tzw. Wioskę Wystawową, aż po kościół św. Jana Kantego oraz funkcjonującą w okresie PRL Gospodę Targową i baraki mieszkalne. Na terenie dawnego łagru w latach 2017-2018 IPN prowadził prace poszukiwawcze, w wyniku których odnaleziono szczątki kilkudziesięciu osób. Współautor wystawy zwracał uwagę na wzorową współpracę pomiędzy stroną społeczną a instytucją państwową.
Wystawa będzie prezentowana na terenie Parku Heweliusza do końca września 2025 r.
Fot. Stowarzyszenie Mieszkańców „Abisynia”, Piotr Grzelczak, Marcin Jurek
















