Instytut Pamięci Narodowej w Poznaniu

1 sierpnia 2025 r. na skwerze im. Stanisława Jasiukowicza w Koninie odsłonięto tablicę poświęconą jego najbliższym: Marii, Andrzejowi, Hannie i Marii – rodzinie zaangażowanej w działalność konspiracyjną w czasie II wojny światowej i powstanie warszawskie. Ich historia to opowieść o odwadze, tułaczce i wierności Polsce mimo represji, emigracji i dramatycznych losów powojennych.

Uroczystość zorganizowali Instytut Pamięci Narodowej oraz Miasto Konin. Podczas uroczystości głos zabrali m.in. dyrektor poznańskiego oddziału IPN prof. UAM dr hab. Rafał Reczek i w imieniu prezydenta Konina sekretarz miasta Rafał Duchniewski. Po odsłonięciu tablicy odbyła się prelekcja w sali sesyjnej konińskiego ratusza. W spotkaniu uczestniczyli potomkowie upamiętnionych: Jan Szlenkier, syn Hanny Szlenkier oraz Marcin Jasiukowicz, którzy przybliżyli genealogię rodu i jego losy. Wydarzeniu towarzyszył pokaz unikalnych fotografii rodzinnych.

Rodzina Jasiukowiczów

Maria Jasiukowicz urodziła się 8 lipca 1898 r. w Moskwie jako córka Stefanii i Floriana Byszewskich. Żona Stanisława Jasiukowicza, matka Andrzeja, Hanny i Marii. Małżeństwo Jasiukowiczów przed wojną mieszkało w majątku ziemskim w Chodowie (obecnie pow. kolski). W 1940 r. majątek został skonfiskowany przez okupacyjne władze niemieckie, a rodzina Jasiukowiczów przeniosła się do Warszawy, gdzie wszyscy zaangażowali się w działalność konspiracyjną Armii Krajowej i wzięli udział w powstaniu warszawskim w 1944 r., z wyjątkiem Andrzeja Jasiukowicza, który jako podchorąży brał udział w wojnie obronnej 1939 r. służąc w pułku artylerii ciężkiej w Armii Modlin. Po zakończeniu działań wojennych dostał się do niewoli, z której udało mu się wydostać i dotrzeć do Wielkiej Brytanii, gdzie wstąpił w szeregi Polskich Sił Zbrojnych w Wielkiej Brytanii. Po wkroczeniu Armii Czerwonej do Warszawy Stanisław Jasiukowicz jako jeden z czołowych przywódców Polskiego Państwa Podziemnego został aresztowany przez NKWD i wraz z innymi oskarżonymi w pokazowym procesie w Moskwie skazany na 5 lat więzienia z domniemanym wyrokiem kary śmierci, który prawdopodobnie został wykonany 22 października 1946 r. Dla Marii Jasiukowicz oraz córek Hanny i Marii pozostawanie w Polsce było niebezpieczne. Szczęśliwie udało im się przedostać na Zachód przez Czechosłowację i dotrzeć do Andrzeja Jasiukowicza w Belgii. Andrzej ukończył studia w Louvain, a następnie wyemigrował do Wielkiej Brytanii, gdzie zaangażował się w działania Polonii. Wkrótce Rząd Polski na Uchodźstwie wyznaczył go na swojego przedstawiciela na Afrykę Południową, gdzie mieszkał do końca życia.

Tekst: Ewa Liszkowska