Instytut Pamięci Narodowej w Poznaniu

16 lutego 2026 r., w rocznicę podpisania rozejmu w Trewirze, odbyła się uroczystość odsłonięcia tablicy upamiętniającej Powstańca Wielkopolskiego por. Michała Preislera przed jego domem rodzinnym przy ul. Piłsudskiego w Nowym Tomyślu. Projekt memoratywny jest wynikiem współpracy poznańskiego oddziału Instytutu Pamięci Narodowej z Urzędem Miejskim w Nowym Tomyślu. Inicjatorem upamiętnienia był nowotomyski historyk i regionalista dr Zdzisław Kościański. Tablica została sfinansowana ze środków Instytutu Pamięci Narodowej. 

Władze samorządowe reprezentowali: burmistrz Nowego Tomyśla Marcin Brambor, zastępca burmistrza Adrianna Brzostowska oraz wicestarosta powiatu nowotomyskiego Jakub Skrzypczak. Instytut Pamięci Narodowej reprezentował naczelnik Oddziałowego Biura Upamiętniania Walk i Męczeństwa Wojciech Chałupka. W uroczystości wzięli również udział przedstawiciele rodziny – wnukowie Marek i Michał Preisler – a także licznie przybyli przedstawiciele lokalnych placówek oświatowych i stowarzyszeń historycznych. Uroczystość uświetnił wykład dr. Zdzisława Kościańskiego „Życie i działalność Michała Preislera”, wygłoszony w Miejskiej i Powiatowej Bibliotece Publicznej w Nowym Tomyślu.

Michał Preisler (1880-1975) urodził się 16 września 1880 r. w Poznaniu jako syn Józefy i Wincentego Preislerów. Po ukończeniu studiów budowlanych w 1908 r. otworzył w Jarocinie własne przedsiębiorstwo. Pod koniec 1918 r. odegrał istotną rolę w organizacji i zaopatrzeniu oddziałów powstańczych formujących się w Ostrowie Wielkopolskim. 27 grudnia, jako dowódca oddziału, brał udział w walkach w Poznaniu. 6 lutego 1919 r. został mianowany kwatermistrzem Straży Ludowej na powiat jarociński. 3 czerwca został dowódcą kompanii zapasowych w Jarocinie. 28 czerwca otrzymał nominację na podporucznika, a 15 lipca 1921 r. na porucznika wraz z awansem na kierownika Komisji Likwidacyjnej w 58 pp. W 1922 r., po przeniesieniu do rezerwy, Preisler przeprowadził się do Nowego Tomyśla, gdzie otworzył przedsiębiorstwo budowlane oraz rozpoczął aktywną działalność społeczną i polityczną. Należał do Stronnictwa Narodowego, był również prezesem Ochotniczej Straży Pożarnej. Brał udział w wojnie obronnej we wrześniu 1939 r. Po zakończeniu działań wojennych w 1939 r. powrócił do Nowego Tomyśla, jednak wkrótce wraz z rodziną został wysiedlony do Częstochowy, gdzie w 1940 r. aresztowano trzech synów Preislera. Po zakończeniu niemieckiej okupacji rodzina Preislerów powróciła do Nowego Tomyśla. W nowej rzeczywistości ustrojowej Michał Preisler starał się kontynuować swoją pracę nad czołowymi projektami budowlanymi. Został odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski, Złotym Krzyżem Zasługi i Wielkopolskim Krzyżem Powstańczym. Zmarł 7 marca 1975 r. i został pochowany na cmentarzu w Nowym Tomyślu.

Tekst: Ewa Liszkowska