Instytut Pamięci Narodowej w Poznaniu

21 maja 2026 r. w VI Liceum Ogólnokształcącym im. I. J. Paderewskiego w Poznaniu odbyła się uroczystość odsłonięcia tablicy upamiętniającej jednego z absolwentów ppor. Stefana Górskiego. Projekt memoratywny to wynik współpracy poznańskiego oddziału Instytutu Pamięci Narodowej i liceum. Inicjatorem upamiętnienia Stefana Górskiego był dyrektor liceum Karol Seifert. Tablica została sfinansowana ze środków Instytutu Pamięci Narodowej.

Instytut Pamięci Narodowej reprezentowała Naczelnik Oddziałowego Biura Edukacji Narodowej w Poznaniu Marta Szczesiak-Ślusarek. W uroczystości wzięli również udział przedstawiciele rodziny: Elżbieta Śmigaj z wnuczką, wiceprezes Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej Okręg Wielkopolska Ryszard Liminowicz oraz harcerze z Wielkopolskiej Chorągwi Harcerzy ZHR im. F. Marciniaka. Uroczystość uświetnił wykład Naczelnik Wydziału Edukacji Archiwalnej Instytutu Pamięci Narodowej w Warszawie Magdaleny Mołczanowskiej, która przybliżyła zebranym losy ppor. Stefana Górskiego. Uroczystości towarzyszyła wystawa „Cichociemni” przygotowana przez Instytut Pamięci Narodowej.

Stefan Górski „Brzeg” urodził się 27 kwietnia 1922 r. w Poznaniu. Uczył się w VI Gimnazjum im. I. J. Paderewskiego, gdzie w 1939 r. zdał maturę. Jednocześnie był harcerzem w 16 Poznańskiej Drużynie Harcerzy im. gen. Józefa Bema. Podczas ataku Niemiec na Polskę został wyznaczony do obrony Poczty Głównej w Poznaniu. 19 września 1939 r. wraz z załogą poczty został ewakuowany przez granicę Polski z Węgrami, gdzie został internowany. Po ucieczce z obozu przedostał się do Francji i otrzymał przydział do 1 Dywizji Grenadierów Polskich Sił Zbrojnych. Po kapitulacji Francji przedostał się do Wielkiej Brytanii, tam w marcu 1942 r. ukończył kurs Szkoły Podchorążych Piechoty w Dundee, otrzymując awans na kaprala. W kwietniu 1943 r. został skierowany do Ośrodka Wyszkolenia Spadochronowego celem przygotowania do powrotu do okupowanej Polski. 4 sierpnia 1943 r. został zaprzysiężony pod pseudonimem „Brzeg”. Skok wykonał w nocy z 16 na 17 kwietnia 1944 r. w ramach operacji „Weller 12” na terenie powiatu grójeckiego. Wkrótce został skierowany do Okręgu AK „Łódź”, gdzie pełnił funkcję dowódcy plutonu Kedywu w Obwodzie Piotrków Trybunalski.

Po zakończeniu działań wojennych Stefan Górski wrócił do Poznania i rozpoczął studia na Uniwersytecie im. A. Mickiewicza. Podjął też próbę nawiązania kontaktów ze Sztabem Naczelnego Wodza w Londynie. 22 listopada 1947 r. został aresztowany i poddany brutalnemu śledztwu w siedzibie WUBP w Poznaniu. Usłyszał zarzut szpiegostwa na rzecz wywiadu brytyjskiego i organizacji siatki szpiegowskiej. 20 grudnia Górski został przewieziony do Warszawy, gdzie w więzieniu na Mokotowie oczekiwał na proces przed Wojskowym Sądem Rejonowym w Warszawie. Rozprawa przy drzwiach zamkniętych odbyła się 4 sierpnia. Stefan Górski wraz z innymi oskarżonymi, tj. Władysławem Borowcem, Zdzisławem Eichlerem i Andrzejem Wleklińskim został skazany na karę śmierci. Wyrok wykonano 27 września 1948 r. w więzieniu mokotowskim. 5 lutego 1992 r. w wolnej Polsce Sąd Warszawskiego Okręgu Wojskowego unieważnił wyrok.

W 2013 r. zespół dr. hab. Krzysztofa Szwagrzyka odnalazł szczątki Stefana Górskiego na cmentarzu powązkowskim. Nota identyfikacyjna została przekazana rodzinie w 2018 r.

Tekst: Ewa Liszkowska