Instytut Pamięci Narodowej w Poznaniu

26 sierpnia 2026 r. zainaugurowano obchody XI edycji Dni Cichociemnych w Witkowie. To tutaj działa prężne środowisko patriotów, które skupia się wokół byłego opozycjonisty pana Grzegorza Musidlaka.

Tegoroczne wydarzenie zbiegło się z 40. rocznicą śmierci Adama Borysa ps. Pług, legendarnego oficera pochodzącego z pobliskiego Niechanowa. Uroczystości rozpoczęły się w witkowskim Centrum Kultury. Zebrani goście wysłuchali prelekcji oraz obejrzeli film poświęcony Adamowi Borysowi ps. Pług przygotowany przez Piotra Szychowskiego. O godzinie 17:00 złożono kwiaty pod tablicą zawieszoną na domu rodzinnym ppłk. Adama Borysa. Później rozpoczęła się msza święta, po której uczestnicy przeszli na cmentarz parafialny, gdzie przy grobie dowódcy „Parasola” odbył się wojskowy capstrzyk zakończony złożeniem kwiatów i zapaleniem zniczy.

W uroczystościach wziął udział Szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego gen. Wiesław Kukuła wraz z licznie zgromadzonymi żołnierzami różnych rodzajów sił zbrojnych, które kultywują tradycje AK lub przyjęły ppłk. Adama Borysa ps. Pług jako swego patrona. Instytut Pamięci Narodowej reprezentowali prof. UAM dr hab. Rafał Reczek dyrektor poznańskiego oddziału IPN oraz dr Michał Wenklar zastępca dyrektora krakowskiego oddziału IPN. Archiwum Akt Nowych reprezentował jego dyrektor Mariusz Olczak.

W wydarzeniu liczny udział wzięli mieszkańcy Witkowo, wśród których wielu jeszcze pamiętało Adama Borysa jako miłego sąsiada, dobrego człowieka i wielkiego patriotę.

Głównym partnerem wydarzenia był Szef Sztabu Generalnego WP gen. Wiesław Kukuła, a partnerami Instytut Pamięci Narodowej Oddziały w Poznaniu i Krakowie oraz Archiwum Akt Nowych.

Porucznik Adam Borys po udziale w wojnie obronnej 1939 r. wraz z jednostką, w której pełnił służbę, wycofał się w stronę granicy polsko-węgierskiej, po jej przekroczeniu został internowany. W 1940 r. przedarł się na Zachód do Francji. W okresie od 25 marca do 5 maja 1940 r. przebywał na kursie dla dowódców i oficerów Camp de Coëtquidan. Po jego ukończeniu został mianowany oficerem zwiadowczym II dywizjonu 3 pułku artylerii lekkiej 3 Dywizji Piechoty. Po upadku Francji porucznik Adam Borys został ewakuowany do Anglii, gdzie rozpoczął służbę w Polskich Siłach Zbrojnych na Zachodzie pod brytyjskim dowództwem. Zgłosił się do służby w okupowanym przez Niemców kraju. Został przeszkolony ze specjalnością w dywersji, m.in. na kursach specjalnych dla kandydatów na cichociemnych. Wiosną 1942 r. por. Adam Borys został awansowany na stopień kapitana. Jesienią 1942 r. zrzucono go do okupowanego kraju. Był pierwszym dowódcą Batalionu „Parasol”. Po powstaniu warszawskim dostał się do niemieckiej niewoli. Wyswobodzony przez Brytyjczyków, powrócił do Polski, gdzie aresztowali go funkcjonariusze bezpieki. „Pług” uwolniony został na mocy amnestii. W kolejnych latach naukowo zajmował się zagadnieniami rolniczymi. Zmarł 27 sierpnia 1986 r. w Witkowie. Miejsce jego spoczynku na miejscowym cmentarzu parafialnym wpisane zostało do ewidencji grobów weteranów walk o wolność i niepodległość Polski. Symboliczny grób Adama Borysa znajduje się Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie w kwaterze „Parasola”, wśród jego podkomendnych.