English version
9 października 2026 r. w Brudzyniu w gminie Brudzew odbyła się uroczystość odsłonięcia tablicy upamiętniającej ppor. Józefa Bolesława Kożuchowskiego – ostatniego właściciela majątku Brudzyń z rodziny Kożuchowskich, Tadeusza Henryka Maringe, Antoninę Maringe z d. Wyganowską, por. Jerzego Maringe, sierż. Stanisława Maringe, Zofię Jokiel z d. Maringe, Leonarda Witolda Maringe, kpr. pchor.. Andrzeja Maringe, Wandę Krystynę Grostal z d. Maringe i Leszka Maringe. Upamiętnienie zasłużonych ziemian było inicjatywą gminy Brudzew. Autorem projektu i fundatorem upamiętnienia jest Instytut Pamięci Narodowej Oddział w Poznaniu.
Instytut Pamięci Narodowej reprezentował dyrektor poznańskiego oddziału prof. UAM dr hab. Rafał Reczek oraz naczelnik Oddziałowego Biura Upamiętniania Walk i Męczeństwa w Poznaniu Wojciech Chałupka. Władze samorządowe reprezentował wójt gminy Brudzew Cezary Krasowski, zastępca wójta Paweł Jacaszek oraz wicestarosta powiatu tureckiego Władysław Karski. W uroczystości wzięli również udział potomkowie upamiętnionych: Andrzej Kożuchowski i Jerzy Boretti. Wartę honorową wystawiła Wielkopolska Brygada Wojsk Obrony Terytorialnej w Poznaniu. Tablica został poświęcona przez ks. Zbigniewa Wróbla. Wszyscy goście przybyli na uroczystość mogli również wysłuchać lekcji historii, przygotowanej przez uczniów Szkoły Podstawowej w Galewie.
ppor. Józef Bolesław Kożuchowski (1906-1944) ur. się 1 grudnia 1906 r. w Warszawie jako syn Marii z d. Szmidt i Ignacego Kożuchowskich. Członek Związku Filistrów „Arkonia”. Żonaty z Zofią Marią z d. Baczyńską. Ostatni właściciel majątku Brudzyń, tytułujący się herbem Doliwa. W czasie okupacji niemieckiej został z rodziną wysiedlony. Majątek przejęli Niemcy, a po wojnie został połączony z majątkiem Smolina i zamieniony na PGR. Józef Kożuchowski brał czynny udział w Powstaniu Warszawskim. 1 sierpnia jako podporucznik i dowódca plutonów 1 i 2 brał udział w natarciu na folwark Agril. Jego grupa została całkowicie rozbita, a Kożuchowski poległ na miejscu. Pośmiertnie został odznaczony orderem Virtuti Militari.
Tadeusz Henryk Maringe (1888-1952) urodził się 25 listopada 1888 r. w Brudzyniu jako syn Zuzanny z d. Kożuchowskiej i Leonarda Ludwika Maringe. Właściciel majątku Smolina. Żonaty z Antoniną z d. Wyganowską. W 1910 r. ukończył Uniwersytet w Londynie, otrzymując tytuł inżyniera. Brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej, walcząc w I Szwadronie Ochotniczego Pułku Ułanów. Odznaczony orderem Virtuti Militari. Podczas okupacji niemieckiej rodzina została wysiedlona do Bochni, skąd przedostali się do Warszawy, gdzie Tadeusz Maringe zaangażował się w konspirację. Organizował również zbiórki żywności dla wysiedlonych. Po wojnie nie mógł wrócić do majątku Smolina, który została zamieniony na PGR. Wraz z rodziną zamieszkał w Poznaniu, gdzie poprowadził firmę nasienną. Zmarł w 1952 r. w Warszawie. Został pochowany na Cmentarzu Powązkowskim.
Antonina Maringe z d. Wyganowska (1892-1990) urodziła się 15 listopada 1892 r. jako córka Anny i Stanisława Wyganowskich. Przed wybuchem wojny prowadziła gospodarstwo rolne w majątku Smolina. 8 grudnia 1939 r. majątek został przejęty przez okupacyjne władze niemieckie. Rodzina została wysiedlona do obozu w Bochni, z którego udało się jej przedostać do Warszawy. Antonina Wyganowska jeszcze w 1939 r. nawiązała kontakt z Tajną Armią Polską, następnie przeszła do AK. Jako żołnierz ZWZ-AK była łączniczką Oddziału II Komendy Głównej AK pod pseudonimem „Ciocia Tola”. Jej mieszkanie stanowiło punkt kontaktowy m.in. dla oddziału „Wachlarza” i „Bradla”. Zmarła 9 marca 1992 r. i została pochowana na Starych Powązkach.
por. Jerzy Maringe (1916-1944) urodził się 4 lipca 1916 r. w Smolinie jako syn Antoniny i Tadeusza Maringów. Ukończył Szkołę Lotniczą. Żonaty z Krystyną z d. Zendlewicz. Brał udział w wojnie obronnej 1939 r. Po zakończeniu działań zbrojnych, włączył się w pracę konspiracyjną m.in. Tajnej Armii Polskiej. W ZWZ-AK zajmował się odbiorem zrzutów cichociemnych w Okręgu Warszawskim i Krakowskim, adiutant Komendanta Okręgu Warszawa – Województwo. W 1944 r. został aresztowany i osadzony w więzieniu na Montelupich, gdzie prawdopodobnie został rozstrzelany.
sierż. Stanisław Maringe (1918-1942) urodził się 6 września 1918 r. w Smolinie jako syn Antoniny i Tadeusza Maringów. Studiował w Szkole Wawelberga w Warszawie. Pod koniec 1939 r. wstąpił do Tajnej Armii Polskiej. W 1941 r. po nieudanej akcji został aresztowany i osadzony na Pawiaku, a następnie w KL Auschwitz, gdzie współpracował m.in. z Witoldem Pileckim w Związku Organizacji Wojskowej. 12 czerwca 1942 r. po nieudanej ucieczce został rozstrzelany pod ścianą śmierci na dziedzińcu przed blokiem 11.
Zofia Jokiel z d. Maringe (1919-2017) urodziła się 24 grudnia 1919 r. we Wronowicach jako córka Antoniny i Tadeusza Maringów. Ukończyła Szkołę Hotelarską w Warszawie. W 1940 r. została zaprzysiężona do Tajnej Armii Polskiej. W AK pracowała jako łączniczka w Końskich, Sandomierzu i Warszawie, gdzie została przydzielona do Oddziału II Komendy Głównej AK. Była łączniczką m.in. Stanisława Jankowskiego „Agatona”. Podczas Powstania Warszawskiego zajmowała się rannymi i ludnością cywilną w punkcie sanitarnym na Ochocie. Po upadku powstania trafiła do obozu przejściowego w Pruszkowie, skąd została wywieziona na roboty przymusowe w Halle, a następnie Pisteritz, gdzie pracowała w zakładach Gummi Werken Elbe. Po wojnie zawarła związek małżeński z Janem Jokielem – cichociemnym. Odznaczona m.in. Krzyżem Walecznych, Krzyżem Armii Krajowej, Medalem Pro Patria. Powojenne życie związała z Sopotem. Od 1989 r. aktywnie działała w Okręgu Pomorskim Światowego Związku Żołnierzy AK. Od 1998 r. pełniła funkcję Prezesa Koła ŚZŻ AK w Sopocie.
Leonard Witold Maringe (1890-1966) urodził się 7 grudnia 1890 r. w Smolinie jako syn Zuzanny z d. Kożuchowskiej i Leonarda Ludwika Maringe. Ukończył studia w Instytucie Rolniczym w Gembloux w Belgii. Żonaty z Zofią z d. Wyganowską. W 1920 r. brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej w składzie 203 ochotniczego pułku ułanów, za co został dwukrotnie odznaczony Krzyżem Walecznych. W 1934 r. został dyrektorem Biura Ekonomicznego Organizacji Rolniczych oraz Przemysłu Rolnego w Poznaniu. Podczas niemieckiej okupacji został wysiedlony ze swojego majątku Lenartowo (pow. mogileński). Przez całą okupację często się przeprowadzał. Mieszkał m.in. w Lublinie, Warszawie i Częstochowie. Działał w konspiracji, początkowo w Tajnej Armii Polskiej, a od 1941 r. pracował w komórce pomocy społecznej ZWZ. Był również dyrektorem Departamentu Rolnictwa w Delegaturze Rządu na Kraj. W lutym 1945 r. przeniósł się do Poznania. Od 1946 r. pełnił funkcję dyrektora Państwowych Nieruchomości Ziemskich. 23 sierpnia 1949 r. został aresztowany pod zarzutem szpiegostwa. Wraz z innymi członkami PNZ został skazany w pokazowym procesie politycznym wymierzonym przeciwko dawnemu ziemiaństwu. Otrzymał wyrok 5 lat więzienia i przepadek całego mienia. Karę odbywał w więzieniu we Wronkach. Na wolność wyszedł w 1956 r. Dzięki zrehabilitowaniu mógł podjąć pracę jako kierownik Pracowni Badań Ekonomiki i Organizacji Produkcji Rolnej Polskiej Akademii Nauk. Po śmierci w 1966 r. został pochowany na Powązkach.
kpr. pchor. Andrzej Maringe (1919-1944) urodził się 1 lipca 1919 r. w Lenartowie jako syn Zofii z d. Wyganowskiej i Leonarda Maringe. W 1939 r. ukończył gimnazjum w Poznaniu. W tym samym roku został wraz z rodzicami wysiedlony do GG. Ożenił się z Wandą Jędrzejewską. Brał czynny udział w Powstaniu Warszawskim, walcząc w zgrupowaniu „Radosław” i batalionie Czata 49. Poległ na ulicy Okrąg 5. Po wojnie został ekshumowany i przeniesiony na Powązki.
Wanda Krystyna Grostal z d. Maringe (1920-2016) urodziła się 23 czerwca 1920 r. w Poznaniu jako córka Zofii z d. Wyganowskiej i Leonarda Maringe. W czasie okupacji razem z rodziną wysiedlona z majątku Lenartowo do GG. Gdy Maringowie mieszkali we wsi Zuzanka koło Tłuszcza, przyjechał do nich Tadeusz Grostal – Żyd ukrywający się pod nazwiskiem Hanke. Wkrótce młodzi wzięli ślub i przenieśli się do Zakopanego, jednak z obawy przed denuncjacją wrócili do rodziców Wandy. Na wniosek męża 21 września 1989 r. Instytut Yad Vashem uhonorował Wandę Grostal tytułem Sprawiedliwej wśród Narodów Świata, a w 2008 r. została odznaczona Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski.
Leszek Maringe (1923-1944) urodził się w 1923 r. w Lenartowie jako syn Zofii z d. Wyganowskiej i Leonarda Maringe. W czasie okupacji wraz z rodziną wysiedlony do GG. Brał czynny udział w Powstaniu Warszawskim, walcząc w zgrupowaniu „Radosław”, batalionie Czata 49 i plutonie „Ruska”. Zmarł w wyniku odniesionych ran w sierpniu 1944 r. Miejsce pochówku jest nieznane. Symbolicznie upamiętniony na rodzinnym grobowcu na Powązkach.
Tekst: Ewa Liszkowska