English version
25 października 2026 r. na cmentarzu górczyńskim w Poznaniu odbyła się uroczystość odsłonięcia obelisku – symbolicznego nagrobka – upamiętniającego Powstańczynię Wielkopolską Teodorę Mukułowską, uznaną malarkę i edukatorkę przełomu XIX i XX w. Upamiętnienie było inicjatywą Stowarzyszenia Klub Kobiet Ławka nr 4, które jest również autorem projektu obelisku, ufundowanego ze środków przeznaczonych na ten cel przez stowarzyszenie, Instytut Pamięci Narodowej oraz Urząd Miasta i Gminy Pleszew, który był również organizatorem uroczystości.
Instytut Pamięci Narodowej reprezentował naczelnik Oddziałowego Biura Upamiętniania Walk i Męczeństwa w Poznaniu Wojciech Chałupka. Władze samorządowe reprezentował burmistrz Pleszewa Arkadiusz Ptak oraz starosta pleszewski Maciej Wasielewski. W uroczystości wzięli również udział potomkowie upamiętnionej: Elżbieta Kwiatkowska z synem i Jan Mukułowski. Przybyli goście mogli uczestniczyć w mszy św. w intencji Teodory Mukułowskiej, odprawionej w 80. rocznicę jej śmierci przez ks. Prałata Eugeniusza Antkowiaka w kościele pw. Matki Boskiej Bolesnej w Poznaniu. Odsłonięciu obelisku towarzyszyła również prelekcja prezeski Klubu Kobiet Ławka nr 4 Moniki Matyjaszczyk.
Teodora Mukułowska urodziła się 27 września 1880 r. w Kowalewie jako córka Marii i Leonarda Mukułowskich. Niezwykle uzdolniona plastycznie, rozpoczęła naukę w Państwowej Szkole Zdobniczej we Wrocławiu, a następnie kształciła się w Wiedniu i Paryżu. Od 1911 r. związana z Towarzystwem Sztuk Pięknych w Poznaniu. W 1929 r. uczestniczyła w przygotowaniu Powszechnej Wystawy Krajowej. Pracowała również jako nauczycielka rysunku w szkołach państwowych i prywatnych. Była silnie zaangażowana w działalność społeczną i patriotyczną. W okresie zaboru pruskiego prowadziła tajne nauczanie przy kościele Matki Boskiej Bolesnej w Poznaniu. W listopadzie 1918 r. wraz z siostrą Władysławą Teklą Mukułowską organizowała pomoc dla polskich żołnierzy wracających z frontu. Następnie podczas Powstania Wielkopolskiego prowadziła pocztę polową oraz organizowała pomoc medyczną. Podczas wojny polsko-bolszewickiej również wspierała żołnierzy pracą w szpitalu PCK w Poznaniu i organizując wysyłkę żywności na front. W 1939 r. Teodora Mukułowska została matką chrzestną chorągwi Związku Powstańców Wielkopolskich. Wkrótce niemieckie władze okupacyjne wysiedliły rodzinę Mukułowskich do Ostrowca Świętokrzyskiego, gdzie razem z Kazimierzem Lisieckim wykonała polichromie dla kościoła pw. św. Michała Archanioła. Po zakończeniu działań wojennych w 1945 r. powróciła do Poznania i zaangażowała się w pracę oświatową w Gimnazjum i Liceum im. Dąbrówki. Zmarła nagle 25 października 1946 r. Została pochowana na cmentarzu górczyńskim, ale jej grób nie zachował się do czasów współczesnych.
Tekst: Ewa Liszkowska