Instytut Pamięci Narodowej w Poznaniu

We wrześniu 1943 roku po kapitulacji Włoch rozpoczęła się niemiecka okupacja tego kraju. Mimo to alianci wylądowali w Italii. Zajęli Neapol i rozpoczęli marsz na północ. Aby zająć Rzym, musieli przełamać niemiecki pas umocnień zwany Linią Gustawa, dzielący w poprzek Półwysep Apeniński. Droga do stolicy Italii wiodła przez Monte Cassino. Był to najsilniej umocniony punkt niemieckiej obrony.

W styczniu 1944 roku rozpoczęła się bitwa o klasztor na wzgórzu. Kolejne alianckie ataki nie przyniosły rezultatów. Próba ominięcia fortyfikacji, czyli desant pod Anzio, nie doprowadziła do przełamania frontu. Monte Cassino musiało zostać zdobyte.

W kolejnych trzech atakach od stycznia do marca 1944 roku wykrwawili się tutaj Amerykanie, Brytyjczycy i Nowozelandczycy. W lutym zbombardowano i doszczętnie zniszczono klasztor benedyktynów na Monte Cassino. Żaden z ataków alianckich nie zakończył się jednak zwycięstwem.

W marcu 1944 roku dowódca 2 Korpusu Polskiego generał Władysław Anders podjął się zadania zdobycia klasztoru. 11 maja o godzinie 23:00 artyleria rozpoczęła kolejną bitwę o Monte Cassino. O 1:00 w nocy 12 maja do ataku na niemieckie linie obrony ruszyli polscy żołnierze. Kolejne krwawe szturmy doprowadziły do wycofania się Niemców w nocy z 17 na 18 maja. Rankiem 18 maja 1944 roku na ruinach klasztoru Monte Cassino zatknięto polską flagę.

W jednej z najbardziej zaciętych i najkrwawszych bitew lądowych II wojny światowej zginęło 923 polskich żołnierzy, 2931 zostało rannych, a kilkuset innych uznano za zaginionych. Dzięki polskiemu zwycięstwu pod Monte Cassino została przełamana Linia Gustawa, a następnie Linia Hitlera i droga na Rzym stanęła przed aliantami otworem. 4 czerwca 1944 roku Wieczne Miasto zdobyli Amerykanie.

W bitwie o Monte Cassino wziął udział podporucznik Stefan Drouet, oficer zwiadowczy II Dywizjonu (Dyonu) 3 Karpackiego Pułku Artylerii Lekkiej wchodzącego w skład 3 Dywizji Strzelców Karpackich. Kim był nasz bohater?

Urodzony w 1918 roku w Warszawie, ukończył gimnazjum w Poznaniu i w 1937 roku zdał maturę. W latach 1937-1938 odbył służbę w Szkole Podchorążych Rezerwy Artylerii we Włodzimierzu Wołyńskim. Praktykę odbył w 7 Pułku Artylerii Ciężkiej w Poznaniu. W kampanii wrześniowej w 1939 roku służył w 5 Pułku Artylerii Ciężkiej w Krakowie. Brał udział w walkach na froncie południowym. 19 września wraz z oddziałem przekroczył granicę polsko-węgierską i trafił do obozu dla internowanych polskich żołnierzy. W kwietniu 1940 roku Stefan Drouet uciekł z obozu i przez Jugosławię przedostał się do Bejrutu.

Trafił do Homs, gdzie formowała się Samodzielna Brygada Strzelców Karpackich. Od maja 1940 roku służył jako żołnierz w II Dywizjonie Karpackiego Pułku Artylerii Lekkiej SBSK. Ze swoim oddziałem przebył całą kampanię libijską, walcząc m.in. pod Aleksandrią i Marsa Matruh. Od sierpnia 1941 roku brał czynny udział w obronie Tobruku. Razem z pułkiem walczył następnie pod Gazalą, Bardią i Mechili.

Od maja 1942 roku służył w II Dywizjonie 3 Karpackiego Pułku Artylerii Lekkiej 3 Dywizji Strzelców Karpackich 2 Korpusu Polskiego. Po reorganizacji SBSK w 3 DSK i odbyciu kolejnych kursów wojskowych, Stefan Drouet wziął udział w kampanii włoskiej. Jako oficer artylerii brał udział w bitwach o Monte Cassino, Anconę, Rimini i Bolonię. Po zakończeniu wojny, w 1946 roku odbył studia inżynierskie na politechnice w Turynie, a w 1947 roku w Londynie. Rok później powrócił do Polski i zamieszkał w Poznaniu. Pracował jako inżynier. Zmarł w 2006 roku.

Stefan Drouet został odznaczony m.in. Srebrnym Krzyżem Zasługi z Mieczami, Krzyżem Monte Cassino, Medalem Wojska i Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski. Wśród odznaczeń wojskowych znalazły się też angielskie: Gwiazda za Wojnę, Gwiazda Afryki, Gwiazda Italii i Brytyjski Medal Wojny 1939-1945, a także odznaczenia francuskie.

Po zakończeniu wojny Stefan Drouet spisał swoje wspomnienia z lat 1939-1945. Znalazła się w nich obszerna relacja z jego udziału w kampanii włoskiej i bitwy o Monte Cassino.

We wspomnieniach Stefan Drouet pisze, że pod koniec lata 1943 roku 3 DSK została przesunięta do Palestyny, a potem do Egiptu. Przerzut dywizji przez Morze Śródziemne rozpoczął się w grudniu 1943 roku. Sprzęt i żołnierze zostali zaokrętowani na statki w Suezie nad Morzem Czerwonym, po czym Kanałem Sueskim jednostki popłynęły do Port Saidu. Stąd przez Morze Śródziemne żołnierze trafili do Italii. Stefan Drouet płynął razem z 700 żołnierzami holenderskim statkiem „Volendam”. Na pokładzie był obecny adiutant dowódcy Karpackiego Pułku Artylerii Przeciwlotniczej kapitan Aleksander Żabczyński, gwiazda polskiego kina przedwojennego. U wybrzeży Italii żołnierze spotkali polski okręt wojenny ORP „Ślązak”. Portem docelowym było Taranto.

W lutym 1944 roku oddział Droueta rozlokowano nad rzeką Sangro. Po pewnym czasie jednostkę przeniesiono w rejon San Pietro. W kwietniu przyszły nowe rozkazy i oddział przeniósł się pod Monte Cassino. Rozpoczęły się przygotowania do bitwy. Artyleria zajmowała stanowiska pod osłoną nocy. Działa nie strzelały, aby Niemcy nie odkryli ich położenia. Do każdego stanowiska artyleryjskiego należało dostarczyć około 2 tysięcy pocisków. Sam transport przez dolinę rzeki Rapido był ogromnym wyzwaniem. Wszystko odbywało się pod czujnym okiem niemieckich obserwatorów, a kolumny amunicyjne były często ostrzeliwane przez nieprzyjacielską artylerię.

11 maja 1944 roku o godzinie 23:00 bitwa rozpoczęła się od ostrzału artyleryjskiego. Polska artyleria prowadziła ogień ciągły na niemieckie pozycje. Stefan Drouet wspominał: „(…) prowadziliśmy ciągły ogień. Rozgrzane lufy musieliśmy chłodzić mokrymi szmatami. Komendy podawane były wyłącznie przez telefon, bo nawet krzyk nie był słyszany przy huku odpalających dział”.

W pewnym momencie od gorącej lufy działa zapaliła się siatka maskująca. Trzeba było, jak wspomina Drouet, gasić ogień gołymi rękoma, aby nie dopuścić go do składu amunicji.

Przy wsparciu artylerzystów i heroicznej postawie polskich żołnierzy, po krwawych walkach, 18 maja Monte Cassino zostało zdobyte. Dla Stefana Droueta i polskich żołnierzy nie było odpoczynku. Następnym celem była Ortona.

W zasobie Oddziałowego Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej w Poznaniu znajdują się dokumenty dotyczące Stefana Droueta przekazane przez Elżbietę Drouet w ramach ogólnopolskiego projektu „Archiwum Pełne Pamięci”. Wśród licznych materiałów dokumentujących drogę do wolności Stefana Droueta znajdują się m.in. wojenne wspomnienia spisane przez niego po wojnie, fotografie z czasów przedwojennych i wojennych, legitymacje i książeczki wojskowe, zaświadczenia i dokumentacja wojskowa z czasów wojny, oraz opracowania dotyczące oddziałów wojskowych i kampanii wojennych, w których brał udział Stefan Drouet.

Fotografie pochodzą z akt o sygn.:

IPN Po 1438/3, IPN Po 1438/4 (Zbiór fotografii dot. „Moich wojennych wspomnień 1939-1945” Stefana Droueta, część 1 i 2)

Wszystkie dokumenty zostały przekazane do Oddziałowego Archiwum IPN w Poznaniu w ramach projektu „Archiwum Pełne Pamięci” przez Elżbietę Drouet.

dr Paweł Głuszek, Oddziałowe Archiwum IPN w Poznaniu