English versionstraty.pl to internetowa i ogólnodostępna baza ofiar niemieckich zbrodni w czasie II wojny światowej, będąca wynikiem programu dokumentacyjnego Instytutu Pamięci Narodowej „Straty osobowe i ofiary represji pod okupacją niemiecką w latach 1939–1945”. Teraz realizujemy kolejny etap projektu: szukamy osób, które pomogą nam udokumentować te represje i dzięki którym będziemy mogli wpisać nazwiska kolejnych osób do naszej bazy straty.pl – wirtualnego pomnika bohaterów II wojny światowej. Baza, od wielu lat uzupełniana przez archiwistów Instytutu Pamięci Narodowej, zawiera 5,5 miliona rekordów. Aby ją dokończyć potrzebna jest pomoc wolontariuszy i społeczeństwa.
Pragniemy dotrzeć do jak najszerszego grona odbiorców, szczególnie do rodzin, które mogą nie wiedzieć, że:
- istnieje możliwość odnalezienia informacji o losach bliskich w bazie IPN straty.pl
- można uzupełnić dane w bazie
- można zgłosić osoby, których jeszcze w niej nie ma
Zachęcamy do korzystania z bazy straty.pl oraz do zgłaszania informacji o swoich bliskich, represjonowanych przez Niemców, a nie ujętych w naszej bazie. W oparciu o te dane będziemy ją rozwijać.
W bazie danych zebrano do tej pory informacje o 5 565 892 ofiarach i osobach represjonowanych przez niemiecki reżim. Jedną z nich jest Franciszek Raszeja.
Franciszek Raszeja (1896–1942) – lekarz-ortopeda, wykładowca akademicki, zamordowany przez Niemców w warszawskim getcie
Urodził się w Chełmnie na Pomorzu 2 kwietnia 1896 r. W 1907 r. ukończył szkołę powszechną i dalszą naukę kontynuował w gimnazjum. W 1914 r. zdał maturę, a kilka tygodni później trafił do armii niemieckiej i został wysłany na front wschodni. W grudniu pod Łowiczem dostał się do rosyjskiej niewoli. Od tej pory, jako jeniec, przebywał w Taszkiencie i na Uralu. Po wybuchu rewolucji lutowej w 1917 r. uciekł do Piotrogrodu, a stamtąd przez Finlandię i Szwecję w 1918 r. przedostał się do Polski.
Rozpoczął studia filozoficzne na Wydziale Filozoficzno-Przyrodniczym uniwersytetu w Berlinie, ale rok później przeniósł się na Wydział Lekarski Uniwersytetu w Münster. W 1920 r. wrócił do Polski i wziął udział w wojnie polsko-bolszewickiej. Służył w oddziałach sanitarnych. Studia medyczne rozpoczęte w Niemczech kontynuował w latach 1920-1922 na Wydziale Lekarskim Uniwersytetu Jagiellońskiego. W 1922 r. przeniósł się na Wydział Lekarski Uniwersytetu Poznańskiego. 23 września 1923 r. w Poznaniu otrzymał dyplom doktora wszech nauk lekarskich (z takim tytułem kończyło się wówczas studia medyczne).
Raszeja został asystentem w Klinice Ortopedycznej Uniwersytetu Poznańskiego. W 1928 roku został jednym ze współzałożycieli Polskiego Towarzystwa Ortopedycznego i Traumatologicznego. Trzy lata później Franciszek Raszeja habilitował się na Uniwersytecie Poznańskim. W 1935 r. został kierownikiem Kliniki Ortopedycznej w Poznaniu. W tym samym roku został profesorem nadzwyczajnym na Wydziale Lekarskim Uniwersytetu Poznańskiego. Był jednym z niewielu profesorów na poznańskiej uczelni, którzy podpisali list przeciwko gettu ławkowemu dla żydowskich studentów. Raszeja był człowiekiem otwartym i tolerancyjnym, potępiającym antysemityzm.
We wrześniu 1939 r. został zmobilizowany i jako chirurg podjął służbę w szpitalu w Kowlu. Zagrożenie przed nadciągająca ze wschodu Armią Czerwoną spowodowało, że Raszeja osiadł w Generalnym Gubernatorstwie w Warszawie. Pełnił funkcję ordynatora Oddziału Chirurgicznego Szpitala PCK. W konspiracji prowadził wykłady dla studentów Tajnego Uniwersytetu Warszawskiego. W 1941 r. utworzył poradnię gruźlicy kostno-stawowej dla najuboższych mieszkańców stolicy. Nawiązał współpracę z profesorem Ludwikiem Hirszfeldem przebywającym w warszawskim getcie i wspólnie z nim zorganizował akcję oddawania krwi dla żydowskiej ludności Warszawy. Raszeja często leczył pacjentów w getcie. Dostarczał tam również szczepionki, leki i żywność. Był znany mieszkańcom stolicy z odwagi i poświęcenia. Swoją postawą wzbudzał szacunek i uznanie.
21 lipca 1942 r. profesor Raszeja został wezwany na konsultację do chorego antykwariusza Abe Gutnajera przy ul. Chłodnej 26. Tego dnia Niemcy rozpoczęli akcję likwidacji warszawskiego getta. Raszeja miał jednak specjalną przepustkę. Mimo, iż został ostrzeżony przez niemieckiego żandarma o niebezpieczeństwie większym niż zwykle grożącym mu tego dnia w getcie, udał się do chorego. W trakcie udzielania mu pomocy do mieszkania weszło Gestapo. Niemcy zastrzelili profesora Raszeję i wszystkich obecnych w mieszkaniu: asystującego mu doktora Kazimierza Polaka, chorego Abe Gutnajera i całą jego rodzinę oraz pielęgniarkę. Niemieckimi oprawcami dowodził SS-Sturmbannführer Herman Höfle. Można przypuszczać, że śmierć profesora Raszei nie był przypadkowa, ale było to celowe działalnie Niemców, którzy wiedzieli o wizytach lekarza w getcie i pomocy udzielanej przez niego ludności żydowskiej.
Franciszek Raszeja spoczywa dziś na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie. Jego imię od 1953 r. nosi Szpital Miejski w Poznaniu przy ul. Mickiewicza. W Warszawie na Woli istnieje ulica Franciszka Raszei, a w Chełmnie osiedle mieszkaniowe. W 2000 r. Instytut Yad Vashem uhonorował doktora Raszeję pośmiertnie tytułem Sprawiedliwego wśród Narodów Świata.
Profesor Raszeja był powszechnie szanowany jako człowiek i lekarz. Był wybitnym specjalistą w dziedzinie ortopedii, człowiekiem wrażliwym i wielkim humanistą pomagającym każdemu, bez względu na jego narodowość, wyznanie, czy poglądy. Profesor za oczywistą rzecz uważał niesienie pomocy wszystkim słabym, cierpiącym i prześladowanym. Był symbolem człowieczeństwa w nieludzkich czasach wojny.
dr Paweł Głuszek, Oddziałowe Archiwum IPN w Poznaniu