Instytut Pamięci Narodowej - Poznań

https://poznan.ipn.gov.pl/pl7/aktualnosci/220524,65-rocznica-Wydarzen-Zielonogorskich-Zielona-Gora-30-maja-2025.html
28.02.2026, 19:32

65. rocznica Wydarzeń Zielonogórskich – Zielona Góra, 30 maja 2025

30.05.2025

30 maja 2025 r. w Zielonej Górze miały miejsce miejskie uroczystości upamiętniające 65. rocznicę Wydarzeń Zielonogórskich. Mieszkańcy oraz zgromadzeni goście oddali hołd obrońcom Domu Katolickiego, którzy 30 maja 1960 r. przeciwstawili się komunistycznej władzy.

Uroczystości rozpoczęły się mszą świętą w intencji obrońców Domu Katolickiego w kontrakatedrze pw. św. Jadwigi Śląskiej. Po jej zakończeniu złożone zostały kwiaty przy nagrobku ks. Kazimierza Michalskiego – pierwszego polskiego katolickiego proboszcza w Zielonej Górze, który stał się symbolem wydarzeń sprzed ponad sześciu dekad.

Następnie uczestnicy wyruszyli pod Filharmonię Zielonogórską, której częścią obecnie jest dawny budynek Domu Katolickiego. Prezentujący część artystyczną uczniowie z V Liceum Ogólnokształcącego wraz z kolegami z Technikum nr 1 im. Tadeusza Kościuszki w Centrum Kształcenia Zawodowego i Ustawicznego nr 1 „Budowlanka” zadbali o podniosły nastrój uroczystości. Na koniec uczestnicy Wydarzeń Zielonogórskich, przedstawiciele władz oraz pozostali goście złożyli wiązanki przed pomnikiem poświęconym Obrońcom Domu Katolickiego.

Instytut Pamięci Narodowej w Poznaniu reprezentował dyrektor poznańskiego Oddziału IPN prof. UAM dr hab. Rafał Reczek oraz Dawid Buczkowski, pracownik Punktu Zamiejscowego IPN w Zielonej Górze.


30 maja 1960 r. na ulicach Zielonej Góry doszło do starć między mieszkańcami a siłami milicyjnymi. Wypadki, określane jako Wydarzenia Zielonogórskie, były pokłosiem decyzji o eksmisji parafii św. Jadwigi z tzw. Domu Katolickiego, który odgrywał istotną rolę w życiu lokalnej społeczności, podobnie jak pierwszy polski proboszcz w tym mieście – ks. Kazimierz Michalski. Władze państwowe dążyły wówczas do marginalizacji Kościoła, a jedną z ich metod było odbieranie, przyznanych wcześniej, dawnych ewangelickich nieruchomości. Mimo podjętych uprzednio przygotowań skala wystąpień zielonogórzan zaskoczyła miejscowych działaczy partyjnych oraz funkcjonariuszy SB i MO. Po brutalnym spacyfikowaniu demonstrantów, władze przystąpiły do represji wobec „chuliganów”, jak określano uczestników w lokalnej prasie. Zapadały wyroki więzienia, nakładano kary administracyjne, w zakładach pracy oraz szkołach miały miejsce szykany, a ks. Kazimierz Michalski zmuszony został do opuszczenia swojej parafii. Prawdę o Wydarzeniach Zielonogórskich, które były jednym z największych wystąpień społeczeństwa w obronie wiary i wolności między rokiem 1956 a 1970, zaczęto na nowo odkrywać dopiero po przemianach ustrojowych.