13 października 2025 r. w Wielkopolskim Urzędzie Wojewódzkim w Poznaniu zastępca prezesa Instytutu Pamięci Narodowej dr hab. Karol Polejowski wręczył w imieniu Prezydenta RP Krzyże Wolności i Solidarności opozycjonistom z okresu PRL z terenu Wielkopolski i Ziemi Lubuskiej. W swoim przemówieniu tak podsumował działalność odznaczonych:
Waszym działaniom przyświecała jedna myśl: Polska i Polacy zasługują na wolność. Działaliście w sztafecie pokoleń, która od zaborów przeciwstawiała się zniewoleniu. Zapisywaliście księgę polskiej historii i polskiej wolności. Wasze nazwiska, Wasze dokonania są tam zapisane na zawsze. Jak mówił w swoim orędziu w grudniu 1981 r. prezydent Stanów Zjednoczonych Ronald Reagan: „Polska ma najwspanialsze na świecie tradycje niezgody na zniewolenie”. Solidarność i działalność opozycyjna młodzieży była tego świetnym przykładem i znakomitym dowodem.
Dyrektor Generalny Wielkopolskiego Urzędu Wojewódzkiego Jacek Wiśniewski, w imieniu Wojewody Wielkopolskiej Agaty Sobczyk, skierował do odznaczonych słowa podziękowania:
Dzięki Państwa niezłomnej postawie, odwadze i determinacji, Rzeczpospolita wyrwała się z okowów komunistycznej dyktatury i wkroczyła na drogę suwerennego, demokratycznego państwa prawa. Wasze działania, często podejmowane z narażeniem własnego bezpieczeństwa, zdrowia, a nawet życia, były świadectwem najwyższych wartości obywatelskich i moralnych.
Jako reprezentant odznaczonych głos zabrał Krzysztof Kaźmierczak, przywołując pamięć o momencie, kiedy każdy musiał podjąć decyzję o podjęciu ryzyka i wejściu na drogę sprzeciwu wobec systemu.
Krzyż Wolności i Solidarności to wyjątkowe odznaczenie za zasługi w działalności na rzecz niepodległości i suwerenności Polski oraz respektowania praw człowieka w PRL przyznaje Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej.
Krzyżem Wolności i Solidarności odznaczeni zostali:
- Mieczysław Dereziński
- Jerzy Jankowiak
- Krzysztof Kaźmierczak
- Katarzyna Lamperska
- ks. Piotr Marchwicki (SDB)
- Adam Pohl
- Mariusz Pokryszka
- Janusz Antoni Rajewski
- Ryszard Stankiewicz
- Marek Suś
- Jerzy Wesołowski
- Małgorzata Zawierowska
Pośmiertnie:
- Natalia Iwańska
- Jarosław Nogacz
- Urszula Wachowska
Krzyż Wolności i Solidarności jest znakiem wdzięczności państwa polskiego dla osób, które swymi zmaganiami z systemem komunistycznym w latach 1956–1989 przyczyniły się do odzyskania przez Polskę niepodległości po półwieczu zniewolenia i zależności od Związku Sowieckiego.
Nie występowali wprawdzie z bronią w ręku, wyróżniani są jednak odznaczeniem nawiązującym do Krzyża Niepodległości, ustanowionego w II Rzeczypospolitej dla zasłużonych w walce o suwerenny byt naszej Ojczyzny, zwieńczonej zwycięstwem w 1918 roku.
Krzyż Wolności i Solidarności honoruje osoby, które dołączyły do bohaterów z początku wieku, tworząc kolejne ogniwo w łańcuchu pokoleń Niepodległej.
Damy i Kawalerowie Krzyża Wolności i Solidarności walczyli z systemem komunistycznym, który czynił wszystko, aby odebrać narodowi wartości tworzące nazwę odznaczenia: „krzyż” – to ponad tysiąc lat obecności chrześcijaństwa i współtworzenia cywilizacji łacińskiej, „wolność” – istotę polskości i „solidarność” – doświadczenie wspólnoty zrodzonej w sierpniu 1980 roku.
Sprzeciwiając się komunizmowi, wybierali męstwo. „Podstawowym warunkiem człowieka ku zdobywaniu prawdy, a tym samym ku likwidowaniu zła, którym jest kłamstwo, będzie zdobycie cnoty męstwa. Cnota męstwa jest przezwyciężeniem ludzkiej słabości, zwłaszcza lęku i strachu” – mówił ks. Jerzy Popiełuszko.
Instytut Pamięci Narodowej wypełnia zaszczytne zadanie składania wniosków, na podstawie których Prezydent Rzeczypospolitej przyznaje Krzyż Wolności i Solidarności. Pamięć narodu o ludziach oddanych sprawie wolności i solidarności oraz nasza wierność tym wartościom są jednym z fundamentów niepodległości.