29 października 2025 r. w miejscowości Orzeszkowo Oddziałowe Biuro Upamiętniania Walk i Męczeństwa Instytutu Pamięci Narodowej w Poznaniu pozytywnie zaopiniowało ukończenie prac konserwatorskich na cmentarzu kalwińskim w Orzeszkowie (gm. Kwilcz, pow. międzychodzki, woj. wielkopolskie) na grobie gen. Zygmunta Kurnatowskiego – weterana powstania wielkopolskiego 1806 r. i wojen napoleońskich.
Remont nagrobka został przeprowadzony na wniosek Stowarzyszenia Rewitalizacji Zabytkowych Cmentarzy „Koimeterion” przez Pracownię Konserwacji Zabytków Sebastiana Bugaja i w całości sfinansowany przez poznański oddział Instytutu Pamięci Narodowej. Z uwagi na fakt, że grób gen. Kurnatowskiego znajduje się na cmentarzu zabytkowym prace odbywały się pod nadzorem Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Poznaniu. Nagrobek został wykonany z piaskowca oraz granitu, ma formę wolnostojącego krzyża. Całość była mocno pokryta mchem, porostami i zanieczyszczeniami biologicznymi, które podczas konserwacji zostały usunięte. Nagrobek poddano także zabiegom hydrofobizacji i dezynfekcji. Uzupełniono również powstałe ubytki.
Zygmunt Kurnatowski (1778-1858) urodził się w Pożarowie jako syn Elżbiety i Adama Kurnatowskich. Podczas powstania wielkopolskiego w 1806 r. zaciągnął się do pułku kawalerii tzw. „Dzieci Poznańskich”. Podczas kampanii 1807 r. walczył m.in. w bitwach pod Gdańskiem i Frydlandem. W 1808 r. został odznaczony Krzyżem Kawalerskim Virtuti Militari. W 1809 r. brał udział m.in. w walkach pod Raszynem i Ostrówkiem. 9 czerwca 1809 r. został ranny w bitwie pod Baranowem i dostał się do niewoli austriackiej. Po uwolnieniu otrzymał Krzyż Kawalerski Legii Honorowej i awans na podpułkownika. W 1810 r. powierzono mu dowództwo 5 pułku strzelców konnych. W 1813 r. za zasługi w bitwie pod Lipskiem otrzymał Krzyż Oficerski Legii Honorowej. W 1814 r. dowodził brygadą kawalerii polskiej, prowadząc zwycięską szarżę pod St. Dizier nad Marną 26 lutego 1814 r. Wkrótce został mianowany generałem brygady i po powrocie do kraju wszedł w skład armii Królestwa Polskiego. Podczas powstania listopadowego nie poparł powstańców, ale ostatecznie złożył przysięgę wierności narodowi polskiemu i po upadku powstania został przez cara zdymisjonowany w 1832 r. Wówczas poświęcił się działalności społecznej i charytatywnej.
Tekst: Ewa Liszkowska
