English versionProkurator z Oddziałowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Poznaniu informuje, że w dniu 29 stycznia 2025 roku zostało wydane postanowienie o umorzeniu śledztwa S. 4.2000.Zn w sprawie zbrodni popełnionych w latach 1939-1945 wobec polskich robotników przymusowych na terenie III Rzeszy – z uwagi na śmierć głównych sprawców, a w stosunku do pozostałych sprawców przestępstwa, wobec ich niewykrycia.
W trakcie trwania postępowania przygotowawczego udokumentowano: skierowanie 986 osób do wykonywania przymusowej i bezpłatnej (lub niskopłatnej) pracy na rzecz III Rzeszy, po wcześniejszym wydaniu nakazu o opuszczeniu miejsca swojego zamieszkania, co było sprzeczne z prawem międzynarodowym i stanowiło poważne prześladowanie, z powodu przynależności ww. do Narodu Polskiego; zabójstwa 218 osób, po wcześniejszym skierowaniu do wykonywania przymusowej i bezpłatnej pracy na rzecz III Rzeszy oraz po wydaniu nakazu opuszczenia miejsca swojego zamieszkania, co było sprzeczne z prawem międzynarodowym i stanowiło poważne prześladowanie, z powodu przynależności ww. do Narodu Polskiego; bezprawne długotrwałe pozbawienie wolności połączone ze szczególnym udręczeniem (głodzeniem) 6 osób i przesiedlenie 3 osób, co było sprzeczne z prawem międzynarodowym i stanowiło poważne prześladowanie z powodu przynależności do Narodu Polskiego przesiedlanych; skierowanie 58 osób do wykonywania przymusowej i bezpłatnej (lub niskopłatnej) pracy na rzecz III Rzeszy, po wcześniejszym wydaniu nakazu o opuszczeniu miejsca swojego zamieszkania, co było sprzeczne z prawem międzynarodowym i stanowiło poważne prześladowanie, z powodu przynależności ww. do Narodu Polskiego, a następnie nieumyślne spowodowanie ich śmierci.
W toku śledztwa ustalono, iż zatrudnionych w III Rzeszy polskich robotników przymusowych poddano policyjnemu orzecznictwu. Wprowadzono reguły tzw. „potraktowania szczególnego” (Sonderbehandlung), które zezwalały policji niemieckiej na szybkie uśmiercanie poszczególnych osób, a nawet całych grup ludzi, w razie stwierdzenia poważnego zagrożenia dla bezpieczeństwa Rzeszy, bez konieczności przeprowadzenia rozprawy. Zagrożenie to było bardzo szeroko interpretowane i do skazania na karę śmierci wystarczyło już samowolne i jednostronne zerwanie stosunków pracy przez polskiego pracownika.
Sposób postępowania w sprawach dotyczących specjalnego potraktowania był szczegółowo uregulowany. Zadaniem lokalnej policji było opracowanie każdego przypadku (włącznie z adnotacją o tym, czy osoba miała świadomość dopuszczenia się czynu zabronionego oraz orzeczeniem lekarskim odnoszącym się do pochodzenia rasowego sprawcy) sprzeniewierzenia się przez przymusowego robotnika narodowości polskiej dotyczącym go obostrzeniom i po zakończeniu dochodzenia przekazanie sprawy do Głównego Urzędu Bezpieczeństwa Rzeszy (R.S.H.A.) w Berlinie. Tam sprawa była – po rozpoznaniu jej przez odpowiednią komórkę – przedkładana ostatecznie do decyzji Reichsführerowi SS i szefowi niemieckiej policji – Heinrichowi Himmlerowi. Jeżeli szef R.S.H.A. (lub przez niego osoba upoważniona) wydał decyzję o zastosowaniu postępowania specjalnego (czyli de facto orzeczenia kary śmierci), R.S.H.A. sporządzało zarządzenie o egzekucji, wysyłane do lokalnej policji, która potem miała przeprowadzić egzekucję.
Decydentami i sprawcami kierowniczymi w zakresie organizowania, policyjnego nadzoru i wykorzystywania przymusowej siły roboczej byli: Heinrich Himmler Reichsführer SS i szef Niemieckiej Policji, Ernst Kaltenbrunner szef Głównego Urzędu Bezpieczeństwa Rzeszy (RSHA), Heinrich Müller szef Wydziału IV Gestapo w R.S.H.A., Fritz Sauckel generalny pełnomocnik do spraw rozdziału siły roboczej, Albert Speer minister i generalny pełnomocnik do spraw uzbrojenia, Robert Ley przywódca tzw. Niemieckiego Frontu Pracy oraz Gustaw Krupp niemiecki przemysłowiec ściśle współpracujący z nazistami i wykorzystujący pracę robotników przymusowych w swoich zakładach.
Pouczenie
Odpis postanowienia o umorzeniu śledztwa wraz z uzasadnieniem dostępny jest w sekretariacie Oddziałowej Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Poznaniu, ul. Rolna 45a, pok. 103. Odpis postanowienia można odebrać osobiście lub złożyć wniosek o doręczenie odpisu postanowienia w terminie 7 dni od ukazania się niniejszego ogłoszenia komunikatu na stronach internetowych IPN. Osobom pokrzywdzonym w sprawie oraz instytucjom wymienionym w art. 305 § 4 k.p.k. przysługuje prawo przejrzenia akt sprawy i złożenia zażalenia na powyższe postanowienie do sądu właściwego do rozpoznania sprawy (art. 306 § 1a i 1b oraz art. 465 § 2 k.p.k.), tj. do Sądu Okręgowego w Poznaniu Wydział III Karny. Termin do wniesienia zażalenia wynosi 7 dni od daty doręczenia odpisu postanowienia i jest zawity.
Wniesienie zażalenia po upływie tego terminu jest bezskuteczne (art. 122 § 1 i 2 oraz art. 460 k.p.k.
Zażalenie wnosi się za pośrednictwem prokuratora, który wydał postanowienie o umorzeniu śledztwa.
Korespondencję w tej sprawie należy kierować na adres:
Oddziałowa Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Poznaniu
ul. Rolna 45a, 61-487 Poznań
tel. (61) 835 69 06, fax (61) 835 69 07
Poznań, 29 stycznia 2025 r.
Naczelnik Oddziałowej Komisji Scigania Zbrodni
przeciwko Narodowi Polskiemu w Poznaniu
prok. Sylwester Napieralski