Instytut Pamięci Narodowej - Poznań

https://poznan.ipn.gov.pl/pl7/aktualnosci/211872,stratypl-Kazimierz-Kaniewski-powstaniec-i-zolnierz.html
27.02.2026, 22:22

straty.pl: Kazimierz Kaniewski – powstaniec i żołnierz

08.01.2025

straty.pl to internetowa i ogólnodostępna baza ofiar niemieckich zbrodni w czasie II wojny światowej, będąca wynikiem programu dokumentacyjnego Instytutu Pamięci Narodowej „Straty osobowe i ofiary represji pod okupacją niemiecką w latach 1939–1945”. Teraz realizujemy kolejny etap projektu: szukamy osób, które pomogą nam udokumentować te represje i dzięki którym będziemy mogli wpisać nazwiska kolejnych osób do naszej bazy straty.pl – wirtualnego pomnika bohaterów II wojny światowej. Baza, od wielu lat uzupełniana przez archiwistów Instytutu Pamięci Narodowej, zawiera 5,5 miliona rekordów. Aby ją dokończyć potrzebna jest pomoc wolontariuszy i społeczeństwa.

Pragniemy dotrzeć do jak najszerszego grona odbiorców, szczególnie do rodzin, które mogą nie wiedzieć, że:

  • istnieje możliwość odnalezienia informacji o losach bliskich w bazie IPN straty.pl
  • można uzupełnić dane w bazie
  • można zgłosić osoby, których jeszcze w niej nie ma

Zachęcamy do korzystania z bazy straty.pl oraz do zgłaszania informacji o swoich bliskich, represjonowanych przez Niemców, a nie ujętych w naszej bazie. W oparciu o te dane będziemy ją rozwijać.  

W bazie danych zebrano do tej pory informacje o 5 565 892 ofiarach i osobach represjonowanych przez niemiecki reżim. Jedną z nich jest Kazimierz Kaniewski.

Kazimierz Kaniewski (1897-1942) – powstaniec i żołnierz

Kazimierz Kaniewski urodził się 1 marca 1897 roku w Jarocinie, w rodzinie Marcina i Michaliny z domu Śniady. Kazimierz miał czterech braci: Celestyna, Zbigniewa, Edmunda i Zdzisława. W latach 1903-1912 uczęszczał do szkół w Jarocinie, po czym wyjechał do Poznania. Do 1914 roku uczył się w Gimnazjum Marii Magdaleny. Zdążył zdać maturę kiedy wybuchła wojna. Był już wówczas członkiem Polskiej Drużyny Strzeleckiej przy Towarzystwie Tomasza Zana. 5 sierpnia 1914 roku jako ochotnik wstąpił do armii niemieckiej i rozpoczął służbę w Fortecznym Oddziale Telegraficznym w Poznaniu. Po przeszkoleniu, jako telegrafista trafił na front wschodni. Jako żołnierz Korpusu „Posen” brał udział w walkach nad Pilicą, pod Sochaczewem, Ostrołęką i Białymstokiem oraz Lidą i Mińskiem.

Od 1917 roku służył jako telegrafista w sztabie 83 Dywizji Piechoty. Walczył wówczas pod Baranowiczami, w Galicji i na Bukowinie, pod Czerniowcami. Po ustaniu walk na wschodzie, Kazimierz Kaniewski został przerzucony na front zachodni. Brał udział w walkach we Flandrii, nad Sommą i w Alzacji. W kwietniu 1918 roku otrzymał Krzyż Żelazny II klasy, a w czerwcu awans na kaprala.

W listopadzie 1918 roku, kiedy Niemcy chyliły się ku upadkowi, Kazimierz Kaniewski przebywał na żołnierskim urlopie w domu w Jarocinie. Po demobilizacji z wojska niemieckiego 11 listopada 1918 roku wstąpił jako ochotnik do Polskiego Oddziału Garnizonu Jarocińskiego. W grudniu służył w oddziale straży pogranicznej w Robakowie nad rzeką Prosną. Dowodził oddziałem pograniczników. W styczniu 1919 roku został przeniesiony do I Baonu Telegraficznego Wielkopolskiego w Poznaniu. W lutym i marcu na zlecenie Naczelnej Rady Ludowej w Poznaniu zaangażował się jako agitator w plebiscytach odbywających się na Warmii i Mazurach. Potem powrócił do macierzystej jednostki wojskowej w Poznaniu. W czerwcu 1919 roku został podporucznikiem.

Jesienią 1919 roku został oficerem łączności Grupy Operacyjnej generała Konarzewskiego. Walczył z bolszewikami na froncie wschodnim. Służył w 2 Dywizji Piechoty Legionów i w 14 Dywizji Piechoty Wielkopolskiej. W maju 1921 roku był zaangażowany w działalność Komitetu Obrony Górnego Śląska w Poznaniu i przebywał na Śląsku w rejonie najcięższych walk.

Jeszcze tego samego roku Kazimierz Kaniewski rozpoczął studia prawnicze na Uniwersytecie Poznańskim. Odbył aplikację sądową w okręgu Sądu Apelacyjnego w Toruniu i w marcu 1923 roku zdał egzamin sądowy. Był asesorem sądowym, sędzią powiatowym i Naczelnikiem Sądu w Działdowie. W październiku 1930 roku został sędzią Sądu Okręgowego w Toruniu, a rok później podjął pracę w Sądzie Apelacyjnym w Toruniu. Na własną prośbę odszedł jednak ze służby sądowej i od 1932 roku rozpoczął karierę adwokata w Poznaniu. Rok wcześniej ożenił się z Klarą z domu Naliszewską. Rodzina mieszkała w domu w Mosinie pod Poznaniem.

24 sierpnia 1939 roku został zmobilizowany. W trakcie kampanii wrześniowej wraz ze swoją jednostką wojskową trafił 7 września do Warszawy, a potem na południe Polski. 19 września razem z oddziałem Kazimierz Kaniewski przekroczył granicę z Węgrami na przełęczy Jabłonkowskiej (wieś Jabłonice). Trafił do obozu internowania dla polskich żołnierzy. Nie pozostał tam długo.

W czerwcu 1940 roku Kaniewski przedostał się do Jugosławii, a stamtąd, drogą lądową i morską, przez Bułgarię i Turcję, dotarł do Hajfy. W końcu trafił do Latrun, do Ośrodka Zapasowego Brygady Strzelców Karpackich. 2 lipca 1940 roku przyjęto go do Wojska Polskiego. Został pomocnikiem dowódcy Kompanii Gospodarczej Ośrodka Zapasowego Brygady Strzelców Karpackich 1245 w Latrun.

Niestety, Kazimierz Kaniewski nie doczekał końca wojny. 27 lipca 1942 roku z powodu udaru cieplnego zmarł w Szpitalu nr 16 w Kermanshah w Persji. Został pochowany na Cmentarzu Polskim w Khanaqin w Iraku. Został odznaczony Orderem Wojennym Virtuti Militari V klasy, Krzyżem Walecznych i kilkoma innymi odznaczeniami wojskowymi.

dr Paweł Głuszek, Oddziałowe Archiwum IPN w Poznaniu